ΣτΕ: Πότε η Εφορία μπορεί να ελέγξει φορολογικές υποθέσεις έως και 10 χρόνια πίσω – Η απόφαση για πλαστά και εικονικά τιμολόγια

Μία εξαιρετικά κρίσιμη απόφαση για το καθεστώς των φορολογικών ελέγχων και τα όρια της παραγραφής εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο έκρινε ότι οι φορολογικές αρχές διατηρούν τη δυνατότητα να διενεργούν ελέγχους και να καταλογίζουν φόρους ή πρόστιμα σε βάθος δεκαετίας, παρακάμπτοντας τον γενικό κανόνα της πενταετούς παραγραφής, εφόσον πρόκειται για υποθέσεις έκδοσης ή λήψης πλαστών και εικονικών τιμολογίων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το νομικό πλαίσιο και η ανατροπή της 5ετούς παραγραφής

Σύμφωνα με τη φορολογική νομοθεσία, ο θεμελιώδης κανόνας ορίζει ότι το δικαίωμα του Δημοσίου να εκδώσει και να κοινοποιήσει πράξη διοικητικού ή εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου παραγράφεται μετά την πάροδο πέντε ετών από τη λήξη του έτους εντός του οποίου έληξε η προθεσμία υποβολής της σχετικής δήλωσης. Ωστόσο, η απόφαση του ΣτΕ οριοθετεί με σαφήνεια τις εξαιρέσεις που ενεργοποιούν τη δεκαετή παραγραφή.

Συγκεκριμένα, η παρέκκλιση αυτή εφαρμόζεται όταν περιέρχονται σε γνώση της φορολογικής διοίκησης «συμπληρωματικά στοιχεία», τα οποία δεν ήταν αντικειμενικά δυνατόν να είναι γνωστά στον αρχικό πενταετή χρόνο. Η διαπίστωση έκδοσης ή αποδοχής εικονικών φορολογικών στοιχείων, η οποία συχνά προκύπτει από μεταγενέστερους ελέγχους σε αντισυμβαλλόμενες εταιρείες ή από διασταυρώσεις ψηφιακών δεδομένων, συνιστά κατά το δικαστήριο νέο στοιχείο που επιτρέπει το άνοιγμα παλαιότερων υποθέσεων.

Η έννοια των «συμπληρωματικών στοιχείων» κατά το ΣτΕ

Το ΣτΕ προσδιόρισε με αυστηρότητα τα κριτήρια υπό τα οποία ένα αποδεικτικό στοιχείο θεωρείται συμπληρωματικό. Δεν αρκεί η απλή επανεκτίμηση ήδη κατατεθειμένων εγγράφων, αλλά απαιτείται η ύπαρξη πραγματικών, νεότερων δεδομένων που αποδεικνύουν φοροδιαφυγή ή τέλεση αξιόποινων πράξεων.

Στην υπόθεση που οδήγησε στη σχετική κρίση, ο φορολογικός έλεγχος εντόπισε εικονικά τιμολόγια αξιοποιώντας πορίσματα και στοιχεία που διαβιβάστηκαν από άλλες ελεγκτικές αρχές μετά την παρέλευση της αρχικής πενταετίας. Το ΣτΕ επικύρωσε τη νομιμότητα του καταλογισμού, αποφαινόμενο ότι η διοίκηση δεν είχε επιδείξει αδράνεια κατά την αρχική περίοδο, αλλά απέκτησε πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες σε μεταγενέστερο χρόνο.

Οι επιπτώσεις για επιχειρήσεις και επαγγελματίες

Η απόφαση αυτή παρέχει ισχυρή νομική βάση στην ΑΑΔΕ για τη συνέχιση εκτεταμένων διασταυρώσεων, ιδιαίτερα σε υποθέσεις όπου εμπλέκονται κυκλώματα έκδοσης εικονικών παραστατικών. Οι ελεγχόμενοι δεν μπορούν πλέον να επικαλούνται την πενταετή παραγραφή όταν προκύπτουν νέα στοιχεία από έρευνες σε τρίτες επιχειρήσεις.

Παράλληλα, επιβεβαιώνεται η ανάγκη διατήρησης των φορολογικών αρχείων και των αποδεικτικών συναλλαγών για τουλάχιστον μία δεκαετία, καθώς το βάρος της απόδειξης της πραγματικής εκτέλεσης των συναλλαγών παραμένει κρίσιμος παράγοντας κατά τον φορολογικό έλεγχο.