Πολ Κρούγκμαν: Κίνδυνος κρίσης χρέους «αλά ελληνικά» για τη Γαλλία – «Πολύ μεγάλη για να διασωθεί»

Ενώπιον σοβαρών δημοσιονομικών αναταράξεων βρίσκεται η Γαλλία, με τον νομπελίστα οικονομολόγο Πολ Κρούγκμαν να εκπέμπει ηχηρό σήμα κινδύνου για τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης. Σε ανάλυσή του στην πλατφόρμα Substack, ο Αμερικανός οικονομολόγος προειδοποιεί ότι το Παρίσι απειλείται από μία κρίση χρέους με χαρακτηριστικά ανάλογα με εκείνη που βίωσε η Ελλάδα και ο ευρωπαϊκός Νότος την περίοδο 2009-2012, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα ενδέχεται να έχει καταστεί πλέον «πολύ μεγάλη για να διασωθεί».

Ο φαύλος κύκλος του χρέους και οι μνήμες του 2010

Σύμφωνα με τον Πολ Κρούγκμαν, η δημοσιονομική πορεία της Γαλλίας δεν είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμη. Τα επίμονα υψηλά ελλείμματα, το ογκώδες δημόσιο χρέος και η άνοδος του κόστους δανεισμού περιορίζουν δραματικά τα περιθώρια αντίδρασης των γαλλικών αρχών. Στις διεθνείς αγορές ομολόγων οι πιέσεις είναι ήδη ορατές, με την απόδοση του γαλλικού δεκαετούς τίτλου να προσεγγίζει επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2002.

Ο νομπελίστας παραλληλίζει την τρέχουσα συγκυρία με το ξέσπασμα της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, εξηγώντας πως μια κρίση εμπιστοσύνης λειτουργεί συχνά ως αυτοτροφοδοτούμενος μηχανισμός: οι επενδυτές απομακρύνονται από τα κρατικά ομόλογα, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους εκτοξεύεται και οι αμφιβολίες των αγορών προκαλούν νέες εκροές κεφαλαίων. Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι οι χώρες της νομισματικής ένωσης δεν διαθέτουν εθνική νομισματική πολιτική ούτε τη δυνατότητα υποτίμησης του νομίσματός τους.

Από το «too big to fail» στο «too big to bail»

Ως βασική διαρθρωτική αδυναμία της Γαλλίας, ο Κρούγκμαν υποδεικνύει το συνταξιοδοτικό σύστημα. Η αδυναμία ουσιαστικής προσαρμογής των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, σε συνδυασμό με τη ραγδαία γήρανση του πληθυσμού, επιβαρύνει δυσανάλογα τις δημόσιες δαπάνες. Παράλληλα, η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί αντιμετωπίζει ισχυρές πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις στην προσπάθειά της να περάσει δημοσιονομικές προσαρμογές δισεκατομμυρίων.

Η ειδοποιός διαφορά με την κρίση της περασμένης δεκαετίας έγκειται στο οικονομικό μέγεθος της Γαλλίας. Ενώ το 2012 η δέσμευση του Μάριο Ντράγκι για στήριξη του ευρώ «με κάθε κόστος» λειτούργησε ως δίχτυ ασφαλείας, μια αντίστοιχη διάσωση για τη Γαλλία θα ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και πολιτικά αμφιλεγόμενη. Όπως χαρακτηριστικά σχολιάζει ο Κρούγκμαν, η Γαλλία κινδυνεύει να περάσει από το στάδιο του «πολύ μεγάλη για να καταρρεύσει» στο «πολύ μεγάλη για να διασωθεί» από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Η παρέμβαση Τρισέ και τα αυστηρά όρια της ΕΚΤ

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Ζαν-Κλοντ Τρισέ, ο οποίος κάλεσε τη γαλλική πολιτική ηγεσία να επιτύχει έναν αξιόπιστο συμβιβασμό για τον περιορισμό του ελλείμματος. Μιλώντας στο CNBC, υπογράμμισε ότι «πρέπει πρώτα να βοηθήσεις τον εαυτό σου», καθιστώντας σαφές ότι οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί δεν υποκαθιστούν τη δημοσιονομική πειθαρχία.

Παρότι η ΕΚΤ διαθέτει πλέον εργαλεία όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) και το Εργαλείο Προστασίας της Μετάδοσης (TPI), η ενεργοποίησή τους απαιτεί αυστηρή συμμόρφωση με τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και απόδειξη της βιωσιμότητας του χρέους. Αν και το σενάριο μιας νέας κρίσης δεν θεωρείται νομοτελειακό, η αναταραχή στο Παρίσι θέτει εκ νέου σε δοκιμασία την αντοχή και τη συνοχή ολόκληρης της Ευρωζώνης.