Συναλλαγές μέσω IRIS: Γιατί είναι κρίσιμη η σωστή αιτιολογία και τι διευκρινίζει η ΑΑΔΕ

Η ραγδαία εξάπλωση των ψηφιακών πληρωμών στην Ελλάδα έχει καταστήσει την υπηρεσία IRIS αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας εκατομμυρίων πολιτών. Από το μοίρασμα ενός λογαριασμού σε ένα εστιατόριο μέχρι την άμεση αποστολή χρημάτων μεταξύ φίλων και συγγενών, οι άμεσες μεταφορές κεφαλαίων πραγματοποιούνται πλέον σε δευτερόλεπτα. Ωστόσο, μαζί με την ευκολία, έχουν ενταθεί και οι προβληματισμοί των φορολογουμένων σχετικά με το αν αυτές οι κινήσεις ελέγχονται και πώς αντιμετωπίζονται από τη φορολογική διοίκηση.

Πότε οι συναλλαγές δεν συνιστούν φορολογητέο εισόδημα

Σύμφωνα με τις επίσημες διευκρινίσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), οι απλές μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών που αφορούν την κάλυψη καθημερινών εξόδων δεν αποτελούν εισόδημα και, κατά συνέπεια, δεν υπόκεινται σε φορολόγηση. Η φορολογική αρχή ξεκαθαρίζει ότι οι συνήθεις συναλλαγές δεν δίνουν έναυσμα για την εκκίνηση φορολογικού ελέγχου.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός κοινού γεύματος: εάν ένας πολίτης πληρώσει έναν λογαριασμό 100 ευρώ με την κάρτα του και οι συνδαιτυμόνες τού μεταφέρουν μέσω IRIS το μερίδιο που τους αναλογεί (π.χ. 25 ή 40 ευρώ έκαστος), τα ποσά αυτά συνιστούν απλή επιστροφή δαπάνης. Δεν θεωρούνται επαγγελματική αμοιβή, δωρεά ή άλλο είδος εισοδήματος, επομένως βρίσκονται εκτός του φορολογικού πεδίου ενδιαφέροντος.

Ο ρόλος της αιτιολογίας στους δειγματοληπτικούς ελέγχους

Παρά το γεγονός ότι οι μικροσυναλλαγές αυτές είναι αφορολόγητες, η συμπλήρωση του πεδίου της αιτιολογίας κατά την αποστολή χρημάτων μέσω IRIS κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική. Οι φορολογικές αρχές διευκρινίζουν ότι η αναγραφή μιας σαφούς αιτίας λειτουργεί ως «ασπίδα» προστασίας για τον πολίτη. Σε περίπτωση μελλοντικού, δειγματοληπτικού ελέγχου τραπεζικών κινήσεων, μια ξεκάθαρη περιγραφή διευκολύνει την άμεση ταυτοποίηση της ροής και αποτρέπει άσκοπες γραφειοκρατικές εμπλοκές ή αιτήματα παροχής εξηγήσεων.

Καθοριστικό ρόλο για τη φορολογική αντιμετώπιση οποιασδήποτε τραπεζικής μεταφοράς διαδραματίζουν δύο παράγοντες: το ύψος του ποσού και ο πραγματικός λόγος της κίνησης (εάν δηλαδή πρόκειται για δωρεά, γονική παροχή, δάνειο, αποπληρωμή χρέους ή απλή συμμετοχή σε έξοδα).

Πρακτικές συμβουλές για ασφαλείς μεταφορές

Για την πλήρη διασφάλιση των συναλλασσόμενων, συστήνεται να μην αφήνεται ποτέ κενό το σχετικό πεδίο. Μερικές ενδεικτικές και ασφαλείς περιγραφές είναι:

• «Κοινά έξοδα» ή «Συμμετοχή σε λογαριασμό»
• «Επιστροφή εξόδων» ή «Εξόφληση αγοράς»
• «Κοινόχρηστα»

Αντίθετα, όταν πρόκειται για μεταφορές μεγαλύτερων ποσών που εντάσσονται σε καθεστώς δωρεάς ή γονικής παροχής, οι πολίτες οφείλουν να ακολουθούν τις προβλεπόμενες φορολογικές διαδικασίες μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY, ώστε να αποφεύγονται παρερμηνείες. Η υιοθέτηση υπεύθυνης ψηφιακής συμπεριφοράς ακόμα και στις απλές, καθημερινές πληρωμές μέσω IRIS αποτελεί το καλύτερο μέσο για απρόσκοπτες συναλλαγές χωρίς φορολογικά απρόοπτα.