Μπεστ σέλερ από αλγόριθμο: Πώς το φαινόμενο των «tradwives» ενέπνευσε το «Yesteryear»

Στη σύγχρονη εκδοτική βιομηχανία, ορισμένα θέματα μοιάζουν προορισμένα να μετατραπούν σε εμπορικές επιτυχίες πριν καν γραφτεί η τελευταία τους λέξη. Η άνοδος της ψηφιακής κουλτούρας, οι πόλεμοι ταυτοτήτων και οι τάσεις που γίνονται viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τροφοδοτούν ολοένα και συχνότερα τη λογοτεχνική παραγωγή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μυθιστόρημα «Yesteryear» της Κάρο Κλερ Μπερκ, το οποίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε μετάφραση της Μυρσίνης Γκανά, αποτυπώνοντας με οξυδέρκεια τη συζήτηση γύρω από το πολυσυζητημένο φαινόμενο των «tradwives».

Η πλοκή του «Yesteryear» και η ψευδαίσθηση της αγροτικής ειδυλλίας

Η συγγραφέας, πρώην ψηφοφόρος των Ρεπουμπλικανών που επαναπροσδιόρισε τις απόψεις της μέσα από το κίνημα #MeToo, διατηρούσε ήδη ενεργό παρουσία στο TikTok και στον χώρο των podcasts. Γνωρίζοντας άριστα τους μηχανισμούς της διαδικτυακής πόλωσης, έχτισε την ιστορία της Νάταλι: μιας φοιτήτριας που εγκαταλείπει το Χάρβαρντ, παντρεύεται έναν εύπορο συντηρητικό και αποσύρεται σε μια φάρμα, υιοθετώντας τον ρόλο της παραδοσιακής συζύγου.

Η μέτρια αρχικά απήχησή της στα κοινωνικά δίκτυα εκτοξεύεται όταν ένας επιδραστικός podcaster της λεγόμενης «ανδρόσφαιρας» (manosphere) και της αμερικανικής alt-right την ανακηρύσσει ως το απόλυτο πρότυπο θηλυκότητας. Εν μία νυκτί, η καθημερινότητά της μετατρέπεται σε μια επικερδή ψηφιακή επιχείρηση με χορηγίες, συνεργεία παραγωγής και αόρατους εργάτες. Η ανατροπή έρχεται όταν η ηρωίδα ξυπνά μυστηριωδώς στο πραγματικό 1855, αντιμέτωπη με τη σκληρή πραγματικότητα του παρελθόντος χωρίς τις τεχνολογικές διευκολύνσεις και την άνεση του σύγχρονου κόσμου.

Το κίνημα των «tradwives» ως συντηρητικό καταφύγιο

Η αφήγηση της Μπερκ αντλεί ξεκάθαρες επιρροές από υπαρκτές περιπτώσεις του διαδικτύου, όπως η Χάνα Νίλεμαν, γνωστή ως Ballerina Farm. Οι «tradwives» (παραδοσιακές σύζυγοι) συνιστούν ένα κοινωνικό φαινόμενο που άνθησε κυρίως κατά την περίοδο της πανδημίας, προτάσσοντας την επιστροφή στους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους: τον άνδρα ως αποκλειστικό οικονομικό στυλοβάτη και τη γυναίκα αφοσιωμένη στη μητρότητα και στις οικιακές εργασίες.

Πίσω από την καλοδουλεμένη αισθητική των λινών ρούχων, των χειροποίητων ψωμιών και της ποιμαντικής γαλήνης, υποβόσκει μια βαθύτερη πολιτισμική αντίδραση. Η φαντασίωση της απομονωμένης και αυτάρκους φάρμας λειτουργεί ως το ιδανικό καταφύγιο του αμερικανικού συντηρητισμού απέναντι στις σύγχρονες διεκδικήσεις, τον φεμινισμό και τους ρυθμούς των μητροπόλεων. Με σαφείς αναφορές στις ιστορικές κοινότητες των Μορμόνων ή των Αμις, το κίνημα αντιμετωπίζει οτιδήποτε εξωτερικό ως απειλή, μετατρέποντας την οικιακή ζωή σε ιδεολογικό οχύρωμα.

Το «Yesteryear» αξιοποιεί αυτήν ακριβώς τη σύγκρουση, αποδεικνύοντας πώς ένας αλγόριθμος μπορεί να γεννήσει ένα λογοτεχνικό μπεστ σέλερ που λειτουργεί ταυτόχρονα ως κοινωνική σάτιρα και ως καθρέφτης των σύγχρονων πολιτισμικών διαιρέσεων.