Κόκκινα δάνεια: Το νέο πλαίσιο για περισσότερες ρυθμίσεις και λιγότερους πλειστηριασμούς

Μια ουσιαστική «δεύτερη ευκαιρία» σε χιλιάδες δανειολήπτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα της απώλειας της ακίνητης περιουσίας τους επιδιώκει να δώσει η κυβέρνηση, μέσα από το νέο θεσμικό πλαίσιο για τις διμερείς ρυθμίσεις με τους servicers. Στόχος των νέων ρυθμίσεων που ψηφίστηκαν στη Βουλή είναι να ξεμπλοκάρουν οι διαπραγματεύσεις και να αποτραπεί ένα κύμα μαζικών εκποιήσεων, καθώς στην πλατφόρμα e-auction έχουν ήδη προγραμματιστεί περισσότεροι από 10.000 πλειστηριασμοί έως το καλοκαίρι του 2027.

Οι νέοι κανόνες διαπραγμάτευσης και το «φρένο» στις εκποιήσεις

Το νέο πλαίσιο εισάγει αυστηρές προθεσμίες για την επανεκκίνηση των συζητήσεων ανάμεσα σε οφειλέτες και διαχειριστές πιστώσεων, δίνοντας εκ νέου τη δυνατότητα επίτευξης βιώσιμης λύσης πριν από την τελική πράξη εκτέλεσης. Από τη διαδικασία αυτή εξαιρούνται μόνο οι υποθέσεις που βρίσκονται στο τελικό στάδιο –δηλαδή τρεις μήνες πριν από τον ορισμένο πλειστηριασμό– και υπό τον όρο ότι δεν έχει παρέλθει το προβλεπόμενο επτάμηνο από την αρχική ανακοίνωση έως τη διενέργειά του.

Η νομοθετική πρωτοβουλία κατέστη αναγκαία, καθώς η αποκλιμάκωση του ιδιωτικού χρέους παρουσιάζει σημάδια κόπωσης. Σχεδόν μία δεκαετία μετά την κορύφωση της κρίσης, τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα παραμένουν καθηλωμένα πάνω από τα 72 δισ. ευρώ την τελευταία διετία, σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Παράλληλα, τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος καταγράφουν ότι οι ρυθμίσεις αφορούν μόλις το 22,1% του συνολικού χαρτοφυλακίου που διαχειρίζονται οι servicers για λογαριασμό των funds.

Το πρόβλημα του «επανακοκκινίσματος» και οι αδυναμίες του εξωδικαστικού

Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην εξυγίανση του τοπίου αποτελεί το λεγόμενο «ξανακοκκίνισμα» των δανείων λίγο μετά τη συμφωνία. Είτε πρόκειται για διμερείς ρυθμίσεις είτε για λύσεις μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ποσοστό που υπερβαίνει το 30% –και σε ορισμένες περιπτώσεις αγγίζει το 50%– εγκαταλείπεται από τους οφειλέτες μέσα σε λίγους μήνες.

Στον εξωδικαστικό μηχανισμό, πολλοί δανειολήπτες προσέρχονται κυρίως για να ρυθμίσουν τα χρέη τους προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία σε έως 240 δόσεις, αδυνατώντας ωστόσο στη συνέχεια να εξυπηρετήσουν ταυτόχρονα και τα τραπεζικά βάρη. Στις διμερείς διαπραγματεύσεις, η έλλειψη ρευστότητας συνιστά το βασικό τροχοπέδη, επαναφέροντας τις οφειλές σε καθεστώς υπερημερίας.

Το παράδοξο των ακινήτων και το ηλικιακό αδιέξοδο

Ιδιαίτερα σύνθετη είναι η κατάσταση για χιλιάδες δανειολήπτες λόγω της σημαντικής ανόδου των τιμών στην αγορά ακινήτων. Καθώς η εμπορική αξία των περιουσιακών στοιχείων έχει σχεδόν διπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια, οι servicers δεν προχωρούν σε «κούρεμα» οφειλών, καθώς ο νόμος ορίζει ότι η θέση του πιστωτή δεν επιτρέπεται να καταστεί χειρότερη από εκείνη που θα προέκυπτε μέσω αναγκαστικής ρευστοποίησης.

Το αποτέλεσμα είναι πολλοί πολίτες να εμφανίζονται εύποροι «στα χαρτιά», αλλά να παραμένουν οικονομικά αδύναμοι στην πραγματικότητα. Το φαινόμενο πλήττει ιδιαίτερα τους συνταξιούχους, όπου το όριο ηλικίας (συνήθως το 72ο έτος) δεν επιτρέπει πολυετείς επιμηκύνσεις της διάρκειας του δανείου. Έτσι, προκύπτουν υπέρμετρα υψηλές μηνιαίες δόσεις που είναι αδύνατον να καλυφθούν, καθιστώντας ως μόνη δυνητική διέξοδο τη μεταβίβαση του χρέους σε νεότερους συγγενείς μέσω της εισόδου εγγυητών.