Καρκίνος του μαστού: 1 στις 8 γυναίκες θα νοσήσει – Οι δωρεάν εξετάσεις του προγράμματος «Προλαμβάνω»

Περίπου μία στις οκτώ γυναίκες αναμένεται να εμφανίσει καρκίνο του μαστού κάποια στιγμή στη ζωή της, με τη νόσο να παραμένει η συχνότερη μορφή κακοήθειας στον γυναικείο πληθυσμό. Παρά τη συχνότητά της, η επιστημονική πραγματικότητα είναι ενθαρρυντική: όταν η διάγνωση γίνεται σε αρχικό στάδιο, η πενταετής επιβίωση ξεπερνά το 99%. Με αφορμή τον Οκτώβριο, καθιερωμένο παγκοσμίως ως Μήνα Ευαισθητοποίησης για τον Καρκίνο του Μαστού, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) υπενθυμίζει ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος αποτελεί το ισχυρότερο όπλο για την έγκαιρη αντιμετώπιση της νόσου.

Τα επιδημιολογικά δεδομένα και η σημασία της πρώιμης διάγνωσης

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Παρατηρητηρίου Καρκίνου (GLOBOCAN) και του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τον Καρκίνο (ECIS), το 2024 καταγράφηκαν διεθνώς περίπου 2,4 εκατομμύρια διαγνώσεις και 694.000 θάνατοι. Στην Ελλάδα, τα νέα περιστατικά υπολογίζονται σε 8.700 ετησίως, ενώ καταγράφονται σχεδόν 2.400 θάνατοι.

Όπως επισημαίνει ο ακτινοθεραπευτής ογκολόγος της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μη Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ, Ιωάννης Κακουλίδης, περισσότερες από τις μισές νέες διαγνώσεις αφορούν γυναίκες ηλικίας 45 έως 69 ετών. Η μέση ηλικία διάγνωσης εντοπίζεται στα 62 έτη, αν και περίπου το 16% των κρουσμάτων εκδηλώνεται πριν από τα 50 έτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την American Cancer Society, οι θάνατοι από καρκίνο του μαστού έχουν μειωθεί κατά 44% από το 1989 έως σήμερα, χάρη στον συστηματικό έλεγχο και τις νεότερες στοχευμένες θεραπείες. Ο τακτικός έλεγχος μειώνει τη θνητότητα κατά 20% έως 35% στις ηλικίες 50-69 ετών.

Παράγοντες κινδύνου και συμπτώματα που απαιτούν αξιολόγηση

Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του μαστού σπάνια εμφανίζει ορατά συμπτώματα ή πόνο, γεγονός που καθιστά τον διαγνωστικό έλεγχο απαραίτητο. Παρόλα αυτά, υπάρχουν σημεία συναγερμού που απαιτούν άμεση επίσκεψη στον ειδικό: η εμφάνιση ενός νέου ογκιδίου στον μαστό, η μεταβολή στο σχήμα ή το μέγεθός του, δερματικές αλλοιώσεις (όπως ερυθρότητα ή όψη «φλούδας πορτοκαλιού»), η εισολκή ή η ασυνήθιστη έκκριση από τη θηλή, καθώς και τυχόν διόγκωση στους λεμφαδένες της μασχάλης.

Σε ό,τι αφορά τους παράγοντες κινδύνου, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό. Γυναίκες με συγγενείς πρώτου βαθμού που έχουν νοσήσει ή άτομα που φέρουν γενετικές μεταλλάξεις, όπως στα γονίδια BRCA1, BRCA2 και PALB2, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο και οφείλουν να ακολουθούν εξατομικευμένο πρωτόκολλο παρακολούθησης.

Τι καλύπτει δωρεάν το πρόγραμμα «Προλαμβάνω»

Στη χώρα μας, η Πολιτεία παρέχει δωρεάν προσυμπτωματικό έλεγχο μέσω του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Προλαμβάνω». Το πρόγραμμα απευθύνεται σε γυναίκες ηλικίας 45 έως 74 ετών του γενικού πληθυσμού, οι οποίες δεν ανήκουν σε ομάδες υψηλού κληρονομικού κινδύνου και δεν έχουν ιστορικό νόσου.

Στο πλαίσιο του προγράμματος καλύπτονται πλήρως και χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση η ψηφιακή μαστογραφία, η κλινική εξέταση από εξειδικευμένο ιατρό, καθώς και το υπερηχογράφημα μαστών σε περιπτώσεις όπου κρίνεται απαραίτητο από τα ευρήματα. Η ενεργός συμμετοχή στον προληπτικό έλεγχο σώζει ζωές, μετατρέποντας μια σοβαρή ασθένεια σε μία πλήρως ιάσιμη πάθηση.