Εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες: «Ασπίδα» προστασίας για 50.000 εργαζόμενους με νέα ευρωπαϊκή οδηγία

Σε μια κομβική μεταρρύθμιση που αλλάζει άρδην το τοπίο για περισσότερους από 50.000 εργαζόμενους σε ψηφιακές πλατφόρμες προχωρά η χώρα μας, ενσωματώνοντας την ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831. Η νέα παρέμβαση φιλοδοξεί να θέσει αυστηρούς κανόνες, όρια και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου σε ένα πεδίο όπου η καθημερινή δραστηριότητα καθορίζεται συχνά από αδιαφανείς αλγορίθμους και εφαρμογές κινητών τηλεφώνων, φέρνοντας στο φως τους μέχρι πρότινος «αόρατους» εργαζόμενους.

Τέλος στην «ψευδή αυτοαπασχόληση» και αντιστροφή του βάρους της απόδειξης

Στον πυρήνα της νέας ρύθμισης βρίσκεται η καταπολέμηση της λεγόμενης «ψευδούς αυτοαπασχόλησης». Πρόκειται για το καθεστώς όπου χιλιάδες διανομείς, οδηγοί και ελεύθεροι επαγγελματίες εμφανίζονται τυπικά ως ανεξάρτητοι συνεργάτες, αλλά στην πραγματικότητα υφίστανται έλεγχο, εποπτεία και οδηγίες που προσιδιάζουν απόλυτα σε σχέση εξαρτημένης εργασίας.

Η θεμελιώδης αλλαγή αφορά τη θεσμοθέτηση του τεκμηρίου σχέσης εργασίας. Μέχρι σήμερα, το βάρος έπεφτε στον ίδιο τον εργαζόμενο, ο οποίος έπρεπε να αποδείξει δικαστικά ή διοικητικά ότι δεν ήταν πραγματικά ανεξάρτητος. Με το νέο πλαίσιο, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στην πλατφόρμα. Εάν προκύπτουν στοιχεία διεύθυνσης και ελέγχου, η εταιρεία είναι εκείνη που καλείται να τεκμηριώσει με σαφήνεια ότι ο συνεργάτης της απολαμβάνει γνήσια επαγγελματική αυτονομία.

Έλεγχος στην αλγοριθμική διαχείριση και ανθρώπινη εποπτεία

Στη σύγχρονη gig economy, ο παραδοσιακός προϊστάμενος έχει αντικατασταθεί από ένα αυτοματοποιημένο λογισμικό. Ο αλγόριθμος είναι αυτός που κατανέμει τις παραγγελίες, ρυθμίζει τα δρομολόγια, βαθμολογεί την απόδοση βάσει χρόνου και αξιολογήσεων πελατών, και σε πολλές περιπτώσεις διαμορφώνει άμεσα το τελικό εισόδημα του εργαζομένου.

Η νέα οδηγία βάζει φρένο στην ανεξέλεγκτη δράση των αλγορίθμων, επιβάλλοντας:

• Ανθρώπινη εποπτεία: Κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν την εργασία ή την αμοιβή δεν μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από μηχανές.
• Διαφάνεια και ενημέρωση: Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για τις παραμέτρους που διαμορφώνουν το ψηφιακό προφίλ και την αξιολόγησή τους.
• Δικαίωμα επανεξέτασης: Παρέχεται η δυνατότητα αμφισβήτησης και επανεξέτασης αποφάσεων (π.χ. αναστολή λογαριασμού ή υποβιβασμός) από αρμόδιο στέλεχος της εταιρείας.

Μια νέα ισορροπία στην αγορά εργασίας

Η ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών προβλέψεων στο εθνικό δίκαιο σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια πιο ισορροπημένη ψηφιακή οικονομία. Χωρίς να καταργείται η ευελιξία που επιθυμούν ορισμένες κατηγορίες επαγγελματιών, διασφαλίζεται ότι η τεχνολογική πρόοδος δεν θα λειτουργεί ως πρόσχημα για την καταστρατήγηση των βασικών εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.