Ενεργειακή κρίση: Επιστρέφει στο τραπέζι της ΕΕ ο πανευρωπαϊκός φόρος στα υπερκέρδη

Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων επανέρχεται με ένταση το ζήτημα της φορολόγησης των έκτακτων κερδών των ενεργειακών κολοσσών. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Bloomberg, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενημέρωσε τους υπουργούς Οικονομικών των κρατών-μελών ότι εξετάζει εκ νέου τη βιωσιμότητα και τη νομική δυνατότητα επιβολής ενός ενιαίου, πανευρωπαϊκού φόρου στα υπερκέρδη του κλάδου, με στόχο τη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που δοκιμάζονται από τις αυξημένες τιμές.

Το μπλοκ των «έξι» και οι πιέσεις προς τις Βρυξέλλες

Η επανεξέταση του μέτρου δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά αποτέλεσμα συντονισμένων πιέσεων από ισχυρές πρωτεύουσες του μπλοκ. Ήδη από τις αρχές του έτους, μια ομάδα έξι κρατών-μελών –η Γερμανία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Αυστρία, η Ιταλία και η Πολωνία– απέστειλε κοινή επιστολή στην Κομισιόν, ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις για την άντληση εσόδων από τα απροσδόκητα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών.

Κεντρικό επιχείρημα των υποστηρικτών της πρότασης είναι η ανάγκη δίκαιης κατανομής των βαρών. Όπως υπογράμμισε ο Γερμανός πολιτικός Λαρς Κλινγκμπάιλ, η Γαλλία δεν διάκειται αρνητικά απέναντι σε μια τέτοια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία. «Βλέπουμε πώς τα διυλιστήρια και οι πετρελαϊκές εταιρείες επωφελούνται από αυτή την κρίση, την ώρα που το πραγματικό οικονομικό βάρος καλούνται να το επωμιστούν αποκλειστικά οι καταναλωτές», σημείωσε χαρακτηριστικά, σκιαγραφώντας το πολιτικό πλαίσιο της συζήτησης.

Επιφυλάξεις και θεσμικά εμπόδια ενόψει της Συνόδου Κορυφής

Παρά την πολιτική βούληση σημαντικών χωρών, ο δρόμος προς έναν ενιαίο φόρο δεν στερείται δυσκολιών. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, προσερχόμενος στη συνάντηση των υπουργών, έσπευσε να κρατήσει χαμηλούς τόνους, επισημαίνοντας τις σύνθετες παραμέτρους του εγχειρήματος. «Οφείλουμε να εξετάζουμε όλο το φάσμα των διαθέσιμων λύσεων, ωστόσο δεν πρόκειται για ένα μέτρο χωρίς επιπλοκές», δήλωσε, αναγνωρίζοντας ότι ορισμένες χώρες της Ένωσης διατηρούν ισχυρές επιφυλάξεις για πιθανές στρεβλώσεις στην αγορά και επιπτώσεις στις μελλοντικές επενδύσεις.

Το ζήτημα της ακρίβειας στην ενέργεια αναμένεται να κυριαρχήσει στην ατζέντα της επικείμενης Συνόδου Κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Οι διαθέσιμες επιλογές, ωστόσο, παραμένουν περιορισμένες και τεχνικά απαιτητικές, δεδομένου ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σε συντριπτικό βαθμό από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Η επιστροφή του μηχανισμού έκτακτης εισφοράς στο τραπέζι καταδεικνύει την ανάγκη των Βρυξελλών να βρουν άμεσα δημοσιονομικά εργαλεία για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.