ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα: Χωρίς απαντήσεις οι αναπτυσσόμενες χώρες μπροστά στο αυξανόμενο κόστος δανεισμού

Σε αδιέξοδο και χωρίς ουσιαστικές λύσεις για τα οξύτατα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν παρέμειναν οι αναπτυσσόμενες χώρες, μετά το πέρας των επαφών με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα. Τα κράτη χαμηλού εισοδήματος βρίσκονται για άλλη μια φορά αντιμέτωπα με τις παράπλευρες συνέπειες των επιλογών των πλουσιότερων οικονομιών, οι οποίες μεταφράζονται σε ραγδαία αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, επίμονο πληθωρισμό και κίνδυνο διεύρυνσης του τεχνολογικού χάσματος λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης.

Το εκρηκτικό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και η τυποποιημένη συνταγή

Αντί για ρηξικέλευθες παρεμβάσεις ή άμεση στήριξη, οι διεθνείς πιστωτές επανέλαβαν την πάγια συνταγή τους, καλώντας τις κυβερνήσεις να μειώσουν τα δημοσιονομικά τους ελλείμματα και να επιταχύνουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ώστε να προσελκύσουν ιδιωτικά κεφάλαια. Ωστόσο, η ίδια η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, παραδέχθηκε ότι οι προηγμένες οικονομίες αποτελούν τους μεγαλύτερους παραβάτες όσον αφορά τις δημοσιονομικές ανισορροπίες. Αν και οι αναπτυσσόμενες χώρες περιόρισαν τα χρέη τους τα τελευταία έτη, η εκτίναξη των αποδόσεων των ομολόγων διεθνώς εκτόξευσε το κόστος δανεισμού τους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι μέσες δαπάνες για την εξυπηρέτηση του χρέους έχουν υπερδιπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία, απορροφώντας πλέον το 14% των κρατικών εσόδων. Η εξέλιξη αυτή αφαιρεί πολύτιμους πόρους από κρίσιμες κοινωνικές υποδομές, όπως η υγεία και η εκπαίδευση, υπονομεύοντας τη μακροπρόθεσμη ευημερία. Όπως επισήμανε η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του York, Κέιτ Πίκετ, η εστίαση στη λιτότητα βαθαίνει τη φτώχεια και τις ανισότητες, καθιστώντας την οικονομική ανθεκτικότητα προνόμιο μόνο των ισχυρών.

Αβεβαιότητα για την τεχνητή νοημοσύνη και γεωπολιτικό ρήγμα

Πέρα από τις δημοσιονομικές πιέσεις, νέος παράγοντας ανησυχίας αποτελεί η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης. Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ανοιχτά ότι υπάρχουν περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις, συνιστώντας προσοχή απέναντι σε όσους προσποιούνται ότι κατέχουν έτοιμες λύσεις. Από την πλευρά του, ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Κολομβίας, Μαουρίσιο Καρδένας, τόνισε ότι οι διεθνείς οργανισμοί αδυνατούν να δώσουν απτές κατευθύνσεις για την προετοιμασία των οικονομιών απέναντι σε τεχνολογικές ανατροπές που δεν έχουν ακόμη κατανοηθεί πλήρως.

Την ίδια ώρα, οι γεωπολιτικές εντάσεις που πυροδότησε ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να παραλύουν τη διεθνή συνεργασία. Κατά τις συνομιλίες στην Μπανγκόκ, σχεδόν οι μισοί σύνεδροι αποχώρησαν κατά την ομιλία του Ρώσου υπουργού Οικονομικών, ενώ επιθέσεις ανταρτών Χούθι προκάλεσαν καθυστερήσεις σε κορυφαίους αξιωματούχους. Όπως σημείωσε ο αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Αϊχάν Κοσέ, παρότι αποφεύχθηκε η παγκόσμια ύφεση μετά τα ενεργειακά σοκ, οι προοπτικές ανάπτυξης παραμένουν ιστορικά υποτονικές, αφήνοντας τις ευάλωτες χώρες εκτεθειμένες σε έναν διαρκώς πιο κατακερματισμένο κόσμο.