Γιατί παραμένει χαμηλή η απασχόληση των νέων στην Ελλάδα: Η ακτινογραφία του ΟΟΣΑ

Η μετάβαση των νέων από τα θρανία στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα παραμένει μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση. Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ, η χώρα μας παρουσιάζει ένα βαθύ χάσμα μεταξύ του εκπαιδευτικού συστήματος και των αναγκών των επιχειρήσεων. Το αποτέλεσμα είναι τα χαμηλά ποσοστά απασχόλησης, η υψηλή ανεργία ακόμη και για τους πτυχιούχους, και οι χαμηλές αμοιβές που καθυστερούν την οικονομική ανεξαρτητοποίηση της νέας γενιάς.

**Η θλιβερή πρωτιά στην ανεργία και την υποαπασχόληση**

Παρά τη σταδιακή βελτίωση των οικονομικών δεικτών τα τελευταία χρόνια, οι πληγές των διαδοχικών κρίσεων παραμένουν ανοιχτές. Η Ελλάδα καταγράφει το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό απασχόλησης στους νέους 15 έως 29 ετών, το οποίο αγγίζει μόλις το 36%, την ώρα που ο μέσος όρος στις χώρες του ΟΟΣΑ ανέρχεται στο 55%. Στο μέτωπο της ανεργίας, η χώρα μας βρίσκεται στην τρίτη χειρότερη θέση με 16,5% (έναντι 8,9% στον ΟΟΣΑ), πίσω μόνο από την Ισπανία και τη Σουηδία.

Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έκθεσης είναι ότι η ανεργία πλήττει οριζόντια τους νέους, ανεξάρτητα από το επίπεδο σπουδών τους. Το 2024, το ποσοστό των ανέργων ηλικίας 25-34 ετών με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έφτασε το 12,3%, καταγράφοντας την αρνητική πρωτιά στον ΟΟΣΑ. Παράλληλα, η Ελλάδα κατέχει εξαιρετικά υψηλά ποσοστά στην ανεργία αποφοίτων δευτεροβάθμιας και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

**Χαμηλοί μισθοί και η «παγίδα» της εποχικότητας**

Ακόμη και όσοι νέοι καταφέρνουν να βρουν εργασία, συχνά εγκλωβίζονται σε χαμηλόμισθες και επισφαλείς θέσεις. Οι εργαζόμενοι κάτω των 30 ετών στην Ελλάδα λαμβάνουν αποδοχές κατά 40% χαμηλότερες από τους Ευρωπαίους συνομηλίκους τους. Το 43% των απασχολούμενων αυτής της κατηγορίας θεωρούνται χαμηλόμισθοι, δηλαδή αμείβονται με λιγότερο από τα δύο τρίτα του διάμεσου ωριαίου μισθού, ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (21%).

Αυτή η κατάσταση συνδέεται άμεσα με τη δομή της ελληνικής οικονομίας. Η ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού έχει στρέψει την αγορά κυρίως προς την εστίαση και τη φιλοξενία. Το 2023, ο τουριστικός τομέας απορρόφησε το 55% των εργαζόμενων νέων ηλικίας 15-24 ετών. Αν και οι κλάδοι αυτοί προσφέρουν εύκολη πρόσβαση χωρίς προϋπηρεσία, χαρακτηρίζονται από έντονη εποχικότητα και ασταθείς αμοιβές. Αντίθετα, η απασχόληση στη βιομηχανία και τις κατασκευές κατέρρευσε από το 13% στο 3% κατά την περίοδο 2008-2023.

**Το χάσμα δεξιοτήτων και η έλλειψη προετοιμασίας**

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στην αναντιστοιχία δεξιοτήτων (skills mismatch). Σχεδόν τέσσερις στους δέκα Έλληνες εργαζόμενους (39%) απασχολούνται σε αντικείμενο διαφορετικό από αυτό που σπούδασαν, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο στον ΟΟΣΑ.

Επιπλέον, οι νέοι στην Ελλάδα ξεκινούν την επαγγελματική τους ζωή με ελάχιστη πρακτική εμπειρία. Μόλις το 4,2% των μαθητών και φοιτητών εργάζεται παράλληλα με τις σπουδές του, έναντι 14% στον ΟΟΣΑ. Αν και το 51,2% των 15χρονων δηλώνει ότι έχει πραγματοποιήσει κάποια πρακτική άσκηση στο παρελθόν, η πλειονότητα των μαθητών (60%) θεωρεί ότι το σχολείο δεν τους προετοιμάζει επαρκώς για τις απαιτήσεις της ενήλικης ζωής.

Η γεφύρωση αυτού του χάσματος αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον της χώρας. Απαιτούνται άμεσες πολιτικές πρωτοβουλίες που θα συνδέουν αποτελεσματικά την εκπαίδευση με τις πραγματικές ανάγκες της σύγχρονης αγοράς εργασίας, προσφέροντας στους νέους προοπτικές για σταθερή και ποιοτική απασχόληση.