«Ατελείωτο αστείο»: Το εμβληματικό μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας κυκλοφορεί στα ελληνικά

Σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά την πρώτη του έκδοση στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα από τα πιο επιδραστικά και απαιτητικά λογοτεχνικά έργα των τελευταίων δεκαετιών ετοιμάζεται να συναντήσει το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Το μνημειώδες μυθιστόρημα «Infinite Jest» του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας κυκλοφορεί τον προσεχή Δεκέμβριο από τις εκδόσεις Gutenberg, υπό τον ελληνικό τίτλο «Ατελείωτο αστείο», σε μετάφραση του Κώστα Καλτσά. Πρόκειται για ένα εκδοτικό γεγονός σπάνιας κλίμακας, καθώς η ελληνική γίνεται η 18η γλώσσα στην οποία αποδίδεται το δαιδαλώδες αυτό αριστούργημα.

Ένας δεκαετής μεταφραστικός άθλος

Το εγχείρημα της απόδοσης ενός τόμου σχεδόν χιλίων σελίδων, συνοδευόμενου από άλλες 99 σελίδες πυκνογραμμένων υποσημειώσεων —ορισμένες εκ των οποίων περιλαμβάνουν υποσημειώσεις στις υποσημειώσεις—, απαίτησε σχεδόν δέκα χρόνια αδιάλειπτης και εξαντλητικής εργασίας. Ο Κώστας Καλτσάς ξεκίνησε τη μετάφραση στις αρχές του 2015, συνδυάζοντας την αρχικά με τις διδακτορικές του σπουδές στη δημιουργική γραφή στο Σαουθάμπτον, προτού αφιερωθεί ολοκληρωτικά στην ολοκλήρωσή της στην Αθήνα μέχρι το 2024.

Το ύφος του Γουάλας, γεμάτο προτάσεις που ενίοτε ξεπερνούν τις 800 λέξεις, ιδιοσυγκρασιακούς νεολογισμούς και δαιδαλώδη σύνταξη, απαίτησε βαθιά γλωσσική εφευρετικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απόδοση του φανταστικού ακρωνυμίου ONAN (Organization of North American Nations), το οποίο μετουσιώθηκε στα ελληνικά σε ABNAN («Αλληλέγγυος Βορειοαμερικανικός Νομισματικός Αναπτυξιακός Νεοσυνασπισμός») έπειτα από μήνες δοκιμών, διασώζοντας την καυστική σάτιρα του πρωτοτύπου.

Το παγκόσμιο δίκτυο αλληλεγγύης των μεταφραστών

Η μοναδική δυσκολία του κειμένου γέννησε μια ασυνήθιστη διεθνή κοινότητα. Οι μεταφραστές του «Infinite Jest» από ολόκληρο τον κόσμο έχουν συγκροτήσει ένα διαρκές δίκτυο αλληλοϋποστήριξης μέσω WhatsApp και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Εκεί, επαγγελματίες που έχουν ήδη ολοκληρώσει το έργο καθοδηγούν όσους βρίσκονται ακόμα εν μέσω της διαδικασίας —όπως τη μεταφράστρια της ιαπωνικής έκδοσης— ανταλλάσσοντας λύσεις για δυσεπίλυτους γλωσσικούς γρίφους.

Παράλληλα, οι πολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών φαίνεται να επιβεβαιώνουν τη δυστοπική ματιά του συγγραφέα. Σε ένα παγκόσμιο τοπίο όπου οι εθνικιστικές κορώνες και η εμπορευματοποίηση της πολιτικής κυριαρχούν, η υπερβολή της σάτιρας του Γουάλας μοιάζει συχνά να μετατρέπεται σε καθημερινή πραγματικότητα.

Μια ανατριχιαστικά επίκαιρη προφητεία για τον εθισμό

Όταν ο Γουάλας δημοσίευσε το έργο το 1996, εξέφραζε τον τρόμο του για την επέλαση της τηλεόρασης και την επακόλουθη αποξένωση του ατόμου. Σήμερα, στην εποχή των αλγορίθμων, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του ψηφιακού κατακερματισμού της προσοχής, η ανάλυσή του για την ψυχοφθόρο —έως και θανατηφόρα— φύση της ακατάπαυστης ψυχαγωγίας παραμένει ανατριχιαστικά επίκαιρη.

Το «Ατελείωτο αστείο» δεν αποτελεί μόνο έναν λογοτεχνικό άθλο για τον αναγνώστη, αλλά και μια βαθιά υπαρξιακή ανατομία της σύγχρονης μοναξιάς και των εξαρτήσεων. Η ελληνική του έκδοση προσφέρει πλέον τη δυνατότητα στο εγχώριο κοινό να αναμετρηθεί με ένα από τα σπουδαιότερα κείμενα της σύγχρονης παγκόσμιας λογοτεχνίας.