Τεχνητή Νοημοσύνη: Ο ερευνητής που μαθαίνει στα ανθρωποειδή ρομπότ να «προβλέπουν το απρόβλεπτο»

Σε έναν λιτό χώρο στην περιοχή Σόμα του Σαν Φρανσίσκο, κρεμασμένα από ειδικές βάσεις, δεκάδες ανθρωποειδή ρομπότ περιμένουν το επόμενο στάδιο της εξέλιξής τους. Εκεί στεγάζεται η νέα, μυστική επιχείρηση του 31χρονου Ντάνιαρ Χάφνερ, πρώην ερευνητή του Google DeepMind. Στόχος του είναι να επιλύσει ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στη ρομποτική: πώς ένα αυτόνομο σύστημα μπορεί να προσαρμοστεί και να δράσει σε περιβάλλοντα που δεν έχει ξαναδεί ποτέ κατά την εκπαίδευσή του.

Η τεχνολογία των «μοντέλων κόσμου» και η ικανότητα πρόβλεψης

Για να μπορέσει ένα ανθρωποειδές ρομπότ να ενταχθεί σε ένα ανθρώπινο σπίτι ή σε έναν χώρο εργασίας, δεν αρκεί να εκτελεί προκαθορισμένες εντολές. Πρέπει να γνωρίζει πώς να διαχειριστεί μια άγνωστη διάταξη επίπλων ή απρόσμενα εμπόδια. Ο Χάφνερ αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα μέσω της ενισχυτικής μάθησης βάσει μοντέλου (model-based reinforcement learning).

Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στη δημιουργία «μοντέλων κόσμου» (world models) — δηλαδή υπολογιστικών προσομοιώσεων της φυσικής πραγματικότητας. Μέσα σε αυτές, οι πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης μαθαίνουν πώς λειτουργεί ο κόσμος, δοκιμάζουν ενέργειες και προβλέπουν τα αποτελέσματά τους. Με απλά λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά τη δυνατότητα να «φαντάζεται» ή να «ονειρεύεται» τις μελλοντικές συνέπειες των πράξεών της, επιτρέποντας στο ρομπότ να προσαρμόζεται άμεσα σε πραγματικές συνθήκες χωρίς την ανάγκη επικίνδυνων δοκιμών στον φυσικό κόσμο.

Από το Minecraft και το Atari στη φυσική πραγματικότητα

Η πορεία του Χάφνερ στην καινοτομία ξεκίνησε από νωρίς. Μεγαλώνοντας σε μια αγροτική πόλη της βορειοανατολικής Γερμανίας, ξεκίνησε να προγραμματίζει από ενδιαφέρον για τον τρόπο λειτουργίας της ανθρώπινης σκέψης. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Πότσνταμ, εντάχθηκε στο δυναμικό του Google Brain και αργότερα του Google DeepMind, συνεργαζόμενος με κορυφαία ονόματα του χώρου, όπως ο «νονός της ΤΝ» Τζέφρι Χίντον και ο Ασίζ Βασγουάνι, συνδημιουργός της αρχιτεκτονικής Transformer.

Ο πρώην επικεφαλής του στην Google, Τίμοθι Λίλικραπ, τον κατατάσσει στο «κορυφαίο 0,5% των ερευνητών», σημειώνοντας πως συχνά ανέπτυσσε μόνος του συστήματα που απαιτούσαν ολόκληρες ομάδες μηχανικών. Ο Χάφνερ απέδειξε την αξία των μοντέλων του μέσα από σειρά πρωτοποριακών πρότζεκτ: από το PlaNet και το Dreamer 2 (που πέτυχε ανθρώπινες επιδόσεις σε παιχνίδια του Atari 2600), μέχρι το Dreamer 3, το οποίο κατάφερε αυτόνομα να εξορύξει διαμάντια στο Minecraft, και το Dreamer 4, που έμαθε να επιλύει σύνθετες εργασίες αποκλειστικά παρακολουθώντας βίντεο.

Το επόμενο βήμα για τα αυτόνομα ρομπότ

Μετά την επιτυχία του έργου DayDreamer, όπου ρομποτικοί βραχίονες και τετράποδα ρομπότ έμαθαν να αντιδρούν σε φυσικές παρεμβολές χωρίς προηγούμενη εκπαίδευση, ο Χάφνερ αποφάσισε να μεταφέρει την τεχνογνωσία του στα ανθρωποειδή. Αφήνοντας πίσω του το Google DeepMind στα τέλη του 2025, επικεντρώνεται πλέον στην εμπορική εφαρμογή αυτών των ευφυών συστημάτων, φιλοδοξώντας να φέρει τα ρομπότ πιο κοντά στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.