Πώς να καταλάβετε αν κάποιος λέει ψέματα: Το ακρωνύμιο LIARS από πρώην πράκτορα μυστικών υπηρεσιών

Η ικανότητα να διακρίνει κανείς αν ο συνομιλητής του λέει την αλήθεια ή καταφεύγει στο ψέμα θεωρείται συχνά έμφυτο χάρισμα. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, πρόκειται για μια εξειδικευμένη δεξιότητα που βασίζεται στη συστηματική παρατήρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και απαιτεί μακροχρόνια εκπαίδευση. Ένας από τους πλέον αρμόδιους επαγγελματίες στον τομέα αυτό, ο Μπραντ Μπίλερ, συνταξιούχος πράκτορας της αμερικανικής Secret Service με 25 χρόνια εμπειρίας και πολυάριθμες εξετάσεις με ανιχνευτή ψεύδους στο ενεργητικό του, παρουσίασε ένα πρακτικό εργαλείο αποκωδικοποίησης: το ακρωνύμιο LIARS.

Η ανατομία του ψεύδους: Τα πέντε γράμματα του LIARS

Μιλώντας στην εκπομπή «Explainer for a Stranger» του LADbible Stories, ο Μπίλερ ανέλυσε τα προειδοποιητικά σημάδια που μαρτυρούν έλλειψη ειλικρίνειας. Το ακρωνύμιο LIARS συνοψίζει πέντε κρίσιμες συμπεριφορικές αντιδράσεις:

Latency (Καθυστέρηση): Αναφέρεται στο χρονικό διάστημα ανάμεσα στην υποβολή της ερώτησης και την έναρξη της απάντησης. Ενώ η καθυστέρηση είναι φυσιολογική όταν κάποιος προσπαθεί να ανακαλέσει μια παλιά ανάμνηση, σε απλές, ευθείες ερωτήσεις μπορεί να υποδηλώνει ότι το άτομο επεξεργάζεται μια κατασκευασμένη ιστορία.

Incongruence (Ασυμφωνία): Πρόκειται για την αναντιστοιχία ανάμεσα στον προφορικό λόγο και τη μη λεκτική επικοινωνία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση όπου κάποιος δηλώνει ήρεμος ή καταφατικός, αλλά η γλώσσα του σώματος ή οι εκφράσεις του προσώπου του δείχνουν ένταση και άρνηση.

Avoidance (Αποφυγή): Η άρνηση παροχής ξεκάθαρης απάντησης, η σκόπιμη παράκαμψη του πυρήνα της ερώτησης ή η συστηματική έλλειψη λεπτομερειών συχνά λειτουργούν ως μηχανισμός απόκρυψης της πραγματικότητας.

Resistance (Αντίσταση): Εκδηλώνεται όταν το άτομο αντιδρά με εκνευρισμό ή προσβολή, προσπαθώντας να μετατοπίσει την ευθύνη και να παρουσιάσει τον συνομιλητή ως επιθετικό μόνο και μόνο επειδή διατύπωσε μια ερώτηση.

Shifting vocal inflection (Μεταβολή τονικότητας): Η ξαφνική αλλαγή στη χροιά ή στο ύψος της φωνής, όπως όταν μια καταφατική δήλωση αποκτά ανοδική τάση στο τέλος της πρότασης, κάνοντάς την να ακούγεται σαν ερώτηση και προδίδοντας αβεβαιότητα.

Η τεχνική των ερωτήσεων και η αξία της δια ζώσης επαφής

Για να καταδείξει πώς λειτουργούν αυτά τα στοιχεία στην πράξη, ο Μπίλερ υπέβαλε τον δημοσιογράφο Άιζακ σε δοκιμαστικές ερωτήσεις. Όπως εξήγησε, μια ερώτηση για το τι έκανε κάποιος ακριβώς πριν από πέντε χρόνια απαιτεί βαθιά ανάκληση μνήμης, οπότε η καθυστέρηση είναι αναμενόμενη. Αντιθέτως, σε ένα κατηγορηματικό ερώτημα εμπλοκής σε ένα συμβάν, η αναμενόμενη αντίδραση είναι μια άμεση, σαφής και χωρίς υπεκφυγές απάντηση.

Ο έμπειρος πρώην πράκτορας υπογράμμισε ότι ο αποτελεσματικός εντοπισμός του ψεύδους είναι σαφώς πιο εφικτός στις δια ζώσης συνομιλίες. Η συνολική εικόνα του ατόμου, ο συνδυασμός του τόνου της φωνής με τις κινήσεις του σώματος και οι λεπτές διακυμάνσεις στη συμπεριφορά είναι τα στοιχεία που συνθέτουν την πλήρη εικόνα, βοηθώντας στην αποκάλυψη της αλήθειας.