Ουκρανικά πλήγματα στη Yandex: Γιατί οι ρωσικές φάρμες τρολ συνεχίζουν ακάθεκτες παρά τους ισχυρισμούς Ζελένσκι

Λίγες ημέρες μετά τις επιθέσεις ουκρανικών στρατιωτικών drones εναντίον κέντρων δεδομένων της ρωσικής τεχνολογικής εταιρείας Yandex, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εξέφρασε την ικανοποίησή του για ένα υποτιθέμενο καίριο πλήγμα στις ρωσικές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης. Ο Ουκρανός ηγέτης υποστήριξε ότι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «έγινε ξαφνικά ευκολότερο να αναπνεύσει κανείς», κάνοντας λόγο για ορατή μείωση της τοξικότητας, των διχαστικών αναρτήσεων και των προκλήσεων. Εντούτοις, τα δεδομένα των ανεξάρτητων ερευνητών και αναλυτών καταγράφουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.

Οι προσδοκίες για κατάρρευση των δικτύων bot και η τεχνική πραγματικότητα

Μετά τα πλήγματα στις εγκαταστάσεις της Yandex, αρκετοί χρήστες του διαδικτύου έσπευσαν να αναφέρουν ότι παρατήρησαν δραστική πτώση στην κινητικότητα ύποπτων λογαριασμών. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονταν προφίλ προσκείμενα στο αμερικανικό κίνημα MAGA, καθώς και στο γερμανικό ακροδεξιό κόμμα Alternative for Germany (AfD). Ορισμένοι ισχυρίστηκαν μάλιστα ότι σημειώθηκε κάθετη μείωση σε αυτοματοποιημένες κλήσεις και μηνύματα spam. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις αυτές αποδεικνύονται αβάσιμες.

Σύμφωνα με αναλυτές κυβερνοασφάλειας, τα ουκρανικά πλήγματα φαίνεται πως έπληξαν κατά κύριο λόγο τους ανιχνευτές ιστού (web crawlers) της μηχανής αναζήτησης της Yandex και όχι διακομιστές που φιλοξενούν συντονισμένες πολιτικές εκστρατείες επιρροής ή ρωσικές «φάρμες τρολ».

Τα δεδομένα διαψεύδουν την υποχώρηση της ρωσικής παραπληροφόρησης

Η ομάδα ανάλυσης antibot4navalny, η οποία παρακολουθεί συστηματικά τις δραστηριότητες των ρωσικών κρατικών troll farms, κατέγραψε ότι η κίνηση των δικτύων bot παραμένει απολύτως σταθερή. Την ίδια ακριβώς ημέρα που ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μιλούσε για υποχώρηση της προπαγάνδας, δεκάδες λογαριασμοί ελεγχόμενοι από το Κρεμλίνο διέσπειραν μαζικά παραποιημένα βίντεο, ισχυριζόμενοι ψευδώς ότι ευρωπαίοι αξιωματούχοι και εμπειρογνώμονες ζητούν την άμεση άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας.

Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε και ο Δανός αναλυτής Βάλντεμαρ Όστεντ, ο οποίος υπογράμμισε ότι οι αλληλεπιδράσεις σε λογαριασμούς που πρόσκεινται στο MAGA και το AfD όχι απλώς δεν υποχώρησαν, αλλά παρουσίασαν αύξηση μετά τις επιθέσεις.

Επιπλέον, τα γραφήματα που κοινοποιήθηκαν ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και παρουσίαζαν δήθεν κατακόρυφη πτώση στη δραστηριότητα των ρωσικών λογαριασμών αποδείχθηκε ότι ήταν κατασκευασμένα με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI).

Η παραπληροφόρηση γύρω από τον ψηφιακό πόλεμο

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει μια ειρωνεία του σύγχρονου υβριδικού πολέμου: οι ανεπιβεβαίωτοι ισχυρισμοί περί εξουδετέρωσης των ρωσικών μηχανισμών προπαγάνδας κατέληξαν να λειτουργήσουν οι ίδιοι ως μία μορφή παραπληροφόρησης. Η ψηφιακή υποδομή της Μόσχας παραμένει εξαιρετικά αποκεντρωμένη, αξιοποιώντας πολλαπλούς παρόχους και πλατφόρμες πέρα από τα εμπορικά συστήματα της Yandex. Η αντιμετώπιση του ψηφιακού πολέμου απαιτεί προσεκτική εξέταση των δεδομένων, καθώς οι βιαστικοί πανηγυρισμοί σπάνια αντικατοπτρίζουν τις σύνθετες ισορροπίες στον κυβερνοχώρο.