Κυβερνοεπίθεση «μηδενικού κλικ»: Στοχευμένες διαφημίσεις εγκαθιστούσαν κατασκοπευτικό λογισμικό σε κινητά

Σε μια πρωτοφανή αποκάλυψη που αναδεικνύει τις επικίνδυνες διαστάσεις του ψηφιακού πολέμου, ερευνητές ασφαλείας επιβεβαίωσαν ότι κρατικοί και μισθοφορικοί χάκερ χρησιμοποίησαν στοχευμένες διαδικτυακές διαφημίσεις για να μολύνουν smartphone με εξελιγμένο κατασκοπευτικό λογισμικό. Η επίθεση δεν απαιτούσε καμία ενέργεια από το θύμα, καθώς η μόλυνση ενεργοποιούνταν αυτόματα με το άνοιγμα μιας ιστοσελίδας ή μιας εφαρμογής.

Η έκθεση του Citizen Lab του Πανεπιστημίου του Τορόντο καταγράφει ίσως την πρώτη επιβεβαιωμένη περίπτωση επιθέσεων τύπου «zero-click» (μηδενικού κλικ) που διανέμονται μέσω του οικοσυστήματος programmatic advertising. Η καμπάνια, η οποία ονομάστηκε «AdFection», έπληξε τόσο συσκευές iOS όσο και Android, παραμένοντας πλήρως αόρατη στους χρήστες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τουλάχιστον 45 συσκευές εργαζομένων του ειδησεογραφικού δικτύου Αλ Τζαζίρα μολύνθηκαν κατά την περίοδο 2024-2025.

Ο ρόλος της διαφημιστικής πλατφόρμας και της Candiru

Στο επίκεντρο του μηχανισμού διανομής βρέθηκε η ισραηλινή εταιρεία διαφήμισης Discover-Tech. Ενώ παρουσιαζόταν ως νόμιμος διαμεσολαβητής ψηφιακών διαφημίσεων, το Citizen Lab τεκμηρίωσε ότι λειτουργούσε ως γέφυρα ανάμεσα στον κλάδο του ad-tech και στους κατασκευαστές μισθοφορικού λογισμικού (mercenary spyware). Συγκεκριμένα, το κακόβουλο λογισμικό αποδίδεται στη διαβόητη εταιρεία Candiru (γνωστή πλέον ως Integrity Labs).

Η Discover-Tech αξιοποιούσε τις διαδικασίες δημοπρασιών διαφημιστικού χώρου (real-time bidding). Χρησιμοποιώντας μοναδικά αναγνωριστικά συσκευών, δεδομένα τοποθεσίας και διευθύνσεις IP, δημιούργησε λεπτομερή προφίλ εκατομμυρίων πολιτών. Μέσα από περισσότερες από 4 δισεκατομμύρια καταγραφές δημοπρασιών, διαπιστώθηκε ότι οι επίμαχες διαφημίσεις προβλήθηκαν σε πάνω από 70.000 εφαρμογές και 120.000 ιστοτόπους. Όταν η πλατφόρμα εντόπιζε τον επιθυμητό στόχο, η διαφήμιση εκτελούσε κώδικα JavaScript, ο οποίος συνδεόταν με τους διακομιστές της Candiru και εγκαθιστούσε το spyware χωρίς καμία προειδοποίηση.

Στο στόχαστρο κυβερνητικά δίκτυα, ΝΑΤΟ και δημοσιογράφοι

Οι αποκαλύψεις προκαλούν συναγερμό για τη δημόσια ασφάλεια και την προστασία των δημοσιογραφικών πηγών. Εκτός από τα στελέχη του Αλ Τζαζίρα, ίχνη διαφημίσεων της Discover-Tech εντοπίστηκαν σε ευαίσθητα κυβερνητικά και διεθνή δίκτυα. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται υποδομές του ΝΑΤΟ, δίκτυα των Ηνωμένων Εθνών, ευρωπαϊκά νομοθετικά σώματα, πάροχοι κρίσιμων υποδομών στην Αυστραλία, καθώς και υπηρεσίες ασφαλείας στη Νορβηγία και τη Σουηδία.

«Η εκστρατεία αυτή συνιστά σαφές προειδοποιητικό σήμα για τους ειδησεογραφικούς οργανισμούς παγκοσμίως, καθώς και συνολικά για το κράτος δικαίου και την κοινωνία των πολιτών», υπογράμμισε το Citizen Lab στην αναφορά του, στηλιτεύοντας τα δομικά κενά ελέγχου της σύγχρονης ψηφιακής διαφήμισης.

Μπαράζ αποκλεισμών από Google και τεχνολογικούς κολοσσούς

Παράδοξο παραμένει το γεγονός ότι η Discover-Tech κατείχε πιστοποιήσεις ως αξιόπιστος συνεργάτης από κορυφαίους φορείς, όπως η Google και ο οργανισμός IAB Europe, ενώ χρησιμοποιούσε ακόμη και τα ευρωπαϊκά πλαίσια συναίνεσης GDPR για τη στόχευση χρηστών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση της έρευνας, η Google αφαίρεσε την Discover-Tech από τα μητρώα πιστοποιημένων προμηθευτών και διέκοψε οριστικά την πρόσβασή της στις πλατφόρμες ανταλλαγής διαφημίσεων. Αντίστοιχα μέτρα αποκλεισμού και παγώματος λογαριασμών έλαβαν η IAB Europe και οι διαφημιστικές πλατφόρμες Beeswax, Vungle και Eskimi. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν πλέον την ανάγκη θέσπισης αυστηρότερων ρυθμιστικών κανόνων, ώστε να αποτραπεί η εκμετάλλευση των ψηφιακών διαφημίσεων ως οχημάτων κυβερνοκατασκοπείας.