Καταγγελία της Κύπρου στον ΟΗΕ για τον παράνομο υποθαλάσσιο αγωγό Τουρκίας – κατεχομένων

Την έντονη διαμαρτυρία και επίσημη καταγγελία της Λευκωσίας προς τα Ηνωμένα Έθνη προκάλεσε η υπογραφή του παράνομου μνημονίου μεταξύ της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής ηγεσίας στα κατεχόμενα, το οποίο προβλέπει την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου. Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κύπρου στον ΟΗΕ, Μαρία Μιχαήλ, απέστειλε σχετική επιστολή, υπογραμμίζοντας ότι οι ενέργειες αυτές παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο και την κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η κλιμάκωση της έντασης σημειώθηκε μετά την έκδοση ναυτιλιακής προειδοποίησης από την Άγκυρα στις 21 Ιουλίου 2026, για την ανάπτυξη ερευνητικών σκαφών, όπως το Oruç Reis και τα Denar Explorer, Denar Pathfinder και Denar Surveyor. Σκοπός των σκαφών αυτών είναι η διενέργεια προκαταρκτικών ερευνών για την υλοποίηση του έργου. Παρά το γεγονός ότι οι πρώτες δραστηριότητες φαίνεται να εκτυλίσσονται εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων, η Λευκωσία επισημαίνει ότι αποδεικνύουν έμπρακτα την πρόθεση προώθησης του παράνομου σχεδιασμού.

Στην επιστολή τονίζεται ότι το εν λόγω μνημόνιο στερείται νομικής ισχύος. Η αποσχιστική οντότητα στα κατεχόμενα εδάφη δεν διαθέτει διεθνή νομική προσωπικότητα, σύμφωνα με τα ψηφίσματα 541 (1983) και 550 (1984) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και δεν έχει καμία αρμοδιότητα σύναψης διεθνών συμφωνιών που θίγουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και την υφαλοκρηπίδα της. Η κατασκευή υποδομών χωρίς την άδεια της Κυπριακής Κυβέρνησης συνιστά ευθεία παραβίαση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η νέα αυτή τουρκική πρόκληση λαμβάνει χώρα σε μια κρίσιμη συγκυρία, κατά την οποία καταβάλλονται προσπάθειες για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων επίλυσης του Κυπριακού. Διπλωματικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι μονομερείς ενέργειες αυτού του χαρακτήρα υπονομεύουν το κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων και επιχειρούν να δημιουργήσουν μη αναστρέψιμα τετελεσμένα.

Πέρα από την ενεργειακή διάσταση, ο προτεινόμενος αγωγός εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας για μόνιμη σύνδεση και ενσωμάτωση των κατεχομένων στις δομές της, ακολουθώντας το προηγούμενο του υποθαλάσσιου αγωγού μεταφοράς νερού. Παράλληλα, εγείρονται σοβαρές ανησυχίες ότι ο αγωγός διπλής κατεύθυνσης ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά για τη μεταφορά φυσικού αερίου από περιοχές όπου η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί τα νόμιμα κυριαρχικά της δικαιώματα.