Ιός του Δυτικού Νείλου: «Τα καταγεγραμμένα κρούσματα είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου» – Τι εξηγεί ο καθηγητής Πέτρος Λυγοξυγκάκης

Ιδιαίτερη ανησυχία για τη διασπορά του ιού του Δυτικού Νείλου εκφράζει η επιστημονική κοινότητα, υπογραμμίζοντας ότι η πραγματική έκταση των λοιμώξεων στον πληθυσμό είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από τα επίσημα καταγεγραμμένα περιστατικά. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Πέτρος Λυγοξυγκάκης, τα σοβαρά περιστατικά που φτάνουν στα νοσοκομεία αποτελούν απλώς «την κορυφή ενός τεράστιου παγόβουνου», γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για προληπτική επιτήρηση και σύγχρονες στρατηγικές δημόσιας υγείας.

Η αθέατη διασπορά και ο παράγοντας της ηλικίας

Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα, περίπου το 80% των ανθρώπων που μολύνονται από τον ιό παραμένουν εντελώς ασυμπτωματικοί, ενώ λιγότερο από το 1% εκδηλώνει σοβαρή νευροδιεισδυτική νόσο με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε νοσηλευόμενο ασθενή αντιστοιχεί ένας σημαντικός αριθμός μη καταγεγραμμένων λοιμώξεων στην κοινότητα.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι παραμένουν οι ηλικιωμένοι, με τον καθηγητή να εξηγεί τον ρόλο της «ανοσολογικής γήρανσης». Καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει, τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την καταπολέμηση των ιογενών λοιμώξεων δεν ανανεώνονται με τον ίδιο ρυθμό, αφήνοντας τα άτομα τρίτης ηλικίας εκτεθειμένα σε σοβαρές επιπλοκές από τον ιό του Δυτικού Νείλου αλλά και από άλλες ιώσεις.

Πέρα από τους ψεκασμούς: Προγνωστικά μοντέλα και επιτήρηση

Ο κ. Λυγοξυγκάκης τονίζει ότι οι ψεκασμοί από μόνοι τους δεν επαρκούν για την ανάσχεση του ιού. Η καταπολέμηση οφείλει να ξεκινά μήνες πριν από την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος, με συνεχή επιτήρηση των πληθυσμών των κουνουπιών και των εστιών αναπαραγωγής τους. Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η διερεύνηση της ενδημικότητας του ιού στην Ελλάδα μέσω ευρύτερων ορολογικών μελετών για αντισώματα στον πληθυσμό.

Το επόμενο βήμα για την αποτελεσματική θωράκιση της χώρας είναι η μετάβαση από την απλή καταγραφή στην πρόβλεψη. Μέσω μαθηματικών μοντέλων που θα συνδυάζουν μετεωρολογικά δεδομένα (θερμοκρασία, βροχοπτώσεις), στάσιμα νερά, πυκνότητα κουνουπιών και καταγραφή της παρουσίας του ιού σε πτηνά, οι αρχές θα μπορούν να εντοπίζουν έγκαιρα τις περιοχές υψηλού κινδύνου και να παρεμβαίνουν προληπτικά.

Θεραπευτικά κενά, τεχνολογία mRNA και κλιματικές προκλήσεις

Επί του παρόντος, δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία για την αποτροπή της εγκεφαλίτιδας ούτε εμπορικά διαθέσιμο εμβόλιο για τον γενικό πληθυσμό. Ωστόσο, η εξέλιξη της τεχνολογίας mRNA ανοίγει νέες προοπτικές για την ανάπτυξη ασφαλών και αποτελεσματικών εμβολίων στο μέλλον, προσφέροντας ένα ισχυρό όπλο απέναντι σε απρόβλεπτες εξάρσεις.

Την ίδια ώρα, οι επιστήμονες παρακολουθούν με ανησυχία τη γενετική και επιγενετική προσαρμοστικότητα των κουνουπιών, τα οποία εμφανίζουν ικανότητα επιβίωσης ακόμα και σε υφάλμυρα νερά. Σε συνδυασμό με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και την κλιματική κρίση, το φαινόμενο αυτό μπορεί να επεκτείνει τις εστίες των εντόμων-διαβιβαστών σε περισσότερες παράκτιες και νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου.