Ιαπωνία: Σχέδιο για εργασία ακόμη και μετά τα 75 έτη απέναντι στη δημογραφική κρίση

Την παράταση του εργασιακού βίου πέρα από τα παραδοσιακά όρια εξετάζει σοβαρά η κυβέρνηση της Ιαπωνίας, με στόχο να επιτρέψει στους πολίτες να εργάζονται ακόμη και μετά τη συμπλήρωση του 75ου έτους της ηλικίας τους. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί άμεση απάντηση στις οξύτατες ελλείψεις εργατικού δυναμικού και τις σοβαρές επιπτώσεις της δημογραφικής συρρίκνωσης που απειλούν τη σταθερότητα της ιαπωνικής οικονομίας.

Η πρωθυπουργός της χώρας, Σανάε Τακαΐτσι, προωθεί τη δημιουργία ενός ευνοϊκού πλαισίου που θα διασφαλίζει ότι οι ηλικιωμένοι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να παραμένουν επαγγελματικά ενεργοί, εφόσον το επιθυμούν και η κατάσταση της υγείας τους το επιτρέπει. Η ηγεσία του Τόκιο ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται για επιβολή υποχρεωτικής παράτασης της συνταξιοδότησης, αλλά για την κατοχύρωση του δικαιώματος στην εργασία χωρίς ηλικιακούς αποκλεισμούς.

Εθελοντική επιλογή και διατήρηση της κοινωνικής συνοχής

Η στρατηγική της κυβέρνησης συνδέει την παραμονή των ατόμων τρίτης ηλικίας στην παραγωγή όχι μόνο με την κάλυψη των κενών θέσεων στις επιχειρήσεις, αλλά και με την προαγωγή της υγείας, την κοινωνική συμμετοχή και την ψυχολογική ευημερία των ίδιων των πολιτών. Σύμφωνα με την προσέγγιση της πρωθυπουργού, κανένας εργαζόμενος που επιθυμεί και δύναται να προσφέρει δεν πρέπει να τίθεται στο περιθώριο αποκλειστικά εξαιτίας του έτους γέννησής του.

Η Ιαπωνία διαθέτει ήδη ένα προηγμένο θεσμικό πλαίσιο για τη διεύρυνση της απασχόλησης των μεγαλύτερων ηλικιακά ομάδων. Οι επιχειρήσεις έχουν νομική υποχρέωση να εξασφαλίζουν θέσεις εργασίας έως την ηλικία των 65 ετών, ενώ παράλληλα προβλέπεται η καταβολή συστηματικής προσπάθειας για τη διατήρηση ευκαιριών απασχόλησης έως το 70ό έτος. Το νέο εγχείρημα για επέκταση πέραν των 75 ετών συνιστά τη λογική συνέχεια αυτής της πολιτικής προσαρμογής.

Η δημογραφική γήρανση ως «εθνική κρίση»

Η δημογραφική κατάρρευση αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο μακροπρόθεσμο πρόβλημα για το ιαπωνικό κράτος. Με τη ραγδαία υποχώρηση των γεννήσεων και τη συνεχή γήρανση του πληθυσμού, η βάση των νεότερων εργαζομένων συρρικνώνεται επικίνδυνα, ασκώντας ασφυκτική πίεση στον ιδιωτικό τομέα αλλά και στις βασικές δημόσιες υπηρεσίες της χώρας.

Σε δημόσια τοποθέτησή της, η Σανάε Τακαΐτσι χαρακτήρισε τη μείωση του πληθυσμού ως πραγματική «εθνική κρίση». Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο Εργασίας έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή ένα πολυετές σχέδιο δράσης με ορίζοντα έως το 2029, το οποίο προβλέπει κίνητρα και ενισχύσεις σε επιχειρήσεις που δημιουργούν κατάλληλες συνθήκες και προσφέρουν θέσεις απασχόλησης σε μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζομένους, μετατρέποντας τη γήρανση από τροχοπέδη σε ευκαιρία αξιοποίησης της πολύτιμης εμπειρίας τους.