Θεσσαλονίκη: Ιστορικός τόπος ανακηρύχθηκε το Πάρκο Εθνικής Αντίστασης μετά την αποκάλυψη ομαδικών τάφων του Εμφυλίου

Σε μια απόφαση υψίστης ιστορικής σημασίας και ηθικής ευθύνης, το Υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε στον επίσημο χαρακτηρισμό του Πάρκου Εθνικής Αντίστασης στον Δήμο Νεάπολης – Συκεών ως ιστορικού τόπου. Η απόφαση της υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, η οποία ελήφθη κατόπιν ομόφωνης γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ), έρχεται ως επιστέγασμα των αποκαλύψεων που συγκλόνισαν τη Θεσσαλονίκη, όταν κατά τη διάρκεια εργασιών ανάπλασης ήρθαν στο φως ομαδικοί τάφοι με 46 εκτελεσθέντες της περιόδου του Εμφυλίου Πολέμου.

Το χρονικό της αποκάλυψης και τα αδιάψευστα τεκμήρια

Κατά το διάστημα μεταξύ Νοεμβρίου 2024 και Ιουνίου 2025, οι εργασίες ανάπλασης στο πάρκο, το οποίο γειτνιάζει με το ιστορικό συγκρότημα των παλαιών φυλακών Επταπυργίου (Γεντί Κουλέ), αποκάλυψαν 46 ανθρώπινους σκελετούς. Η ενδελεχής έρευνα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης κατέδειξε ότι τα ευρήματα συνδέονται άμεσα με εκτελέσεις κρατουμένων της περιόδου 1946-1949, κυρίως πολιτικών κρατουμένων και αγωνιστών που καταδικάστηκαν από τα έκτακτα στρατοδικεία.

Από τους 46 σκελετούς, οι 44 εντοπίστηκαν οργανωμένοι σε πέντε ομαδικούς τάφους, ενώ δύο βρέθηκαν σε διαταραγμένη κατάσταση. Το σημείο αυτό αποτέλεσε τόπο μαρτυρίου και εκτελέσεων τόσο κατά τη γερμανική Κατοχή όσο και κατά τα ταραγμένα χρόνια του Εμφυλίου, δημιουργώντας έναν άρρηκτο δεσμό με τη συλλογική μνήμη της πόλης.

Πράξη σεβασμού στους νεκρούς και αποκατάσταση της μνήμης

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τόνισε τη βαθιά σημασία της απόφασης, σημειώνοντας πως τα ευρήματα δεν αποτελούν απλώς αρχαιολογικά δεδομένα, αλλά αδιάψευστα ιστορικά τεκμήρια μιας ιδιαίτερα επώδυνης εποχής. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, πρόκειται για ανθρώπους που επί δεκαετίες παρέμεναν αταυτοποίητοι, ενώ για τις οικογένειές τους η εξέλιξη αυτή συνιστά ένα αναγκαίο βήμα δικαίωσης.

Η Πολιτεία έχει δεσμευτεί να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να προχωρήσει η διαδικασία ταυτοποίησης μέσω DNA και, όπου αυτό είναι εφικτό, τα οστά να αποδοθούν στους συγγενείς. Η θεσμική προστασία του χώρου βάσει του ν. 4858/2021 «Περί προστασίας των αρχαιοτήτων και εν γένει της πολιτιστικής κληρονομιάς» θεωρείται χρέος απέναντι στην ιστορική αλήθεια.

Η διαδρομή του χώρου στον χρόνο

Η συγκεκριμένη έκταση, εμβαδού περίπου 1.916 τετραγωνικών μέτρων, πέρασε στην κυριότητα του Δήμου Συκεών το 1966. Για δεκαετίες παρέμεινε αδόμητη, έως ότου το 1983 αποφασίστηκε η μετατροπή της σε Πάρκο Εθνικής Αντίστασης. Το 1997 είχε τοποθετηθεί εκεί μνημειακή στήλη προς τιμήν των εκτελεσμένων αγωνιστών της περιόδου 1941-1949.

Με τον χαρακτηρισμό του ως ιστορικού τόπου, ολοκληρώνεται η διαδικασία θεσμικής και ιστορικής τεκμηρίωσης, μετατρέποντας το Πάρκο Εθνικής Αντίστασης σε ένα διαρκές τοπόσημο μνήμης, αναστοχασμού και δημοκρατικής συνείδησης για τη Θεσσαλονίκη και ολόκληρη τη χώρα.