Ελληνοτουρκικά: Τα τουρκικά «θαλάσσια πάρκα» στο Αιγαίο και το επόμενο κρίσιμο τεστ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Η αντιπαράθεση για τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο αποτελεί το νεότερο κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, μεταφέροντας την ένταση από το πεδίο των διμερών επαφών στις αίθουσες των ευρωπαϊκών θεσμών. Η Αθήνα, έχοντας ως όπλο το Διεθνές Δίκαιο και την περιβαλλοντική διπλωματία, στρέφει πλέον το βλέμμα της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αναμένοντας μια ξεκάθαρη και αυστηρή στάση απέναντι στις αναθεωρητικές βλέψεις και τις μονομερείς διεκδικήσεις της Άγκυρας.

Η περιβαλλοντική «γεωπολιτική» και η αντίδραση της Αθήνας

Η εξαγγελία της Ελλάδας για τη θεσμοθέτηση δύο μεγάλων θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και το Ιόνιο, με αποκλειστικό σκοπό την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, προκάλεσε την άμεση και οξυμένη αντίδραση της Τουρκίας. Η Άγκυρα έσπευσε να πολιτικοποιήσει μια καθαρά περιβαλλοντική πρωτοβουλία, αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία και δικαιοδοσία σε θαλάσσιες ζώνες και προαναγγέλλοντας τη δημιουργία δικών της «θαλάσσιων πάρκων» σε περιοχές που η ίδια θεωρεί αμφισβητούμενες. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από αναλυτές ως μια προσπάθεια της τουρκικής πλευράς να επιβάλει μια ατζέντα συνδιαχείρισης στο Αιγαίο.

Για την ελληνική διπλωματία, η κίνηση αυτή της Τουρκίας αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια δημιουργίας «γκρίζων ζωνών». Η Αθήνα ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι η άσκηση της κυριαρχίας της δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση και ότι οι περιβαλλοντικές πολιτικές εναρμονίζονται πλήρως με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Το ζήτημα πλέον αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς τα σύνορα της Ελλάδας αποτελούν και εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το μήνυμα κατά του casus belli

Το επόμενο μεγάλο τεστ για τις ευρωτουρκικές σχέσεις και την ελληνική διπλωματία θα δοθεί στις αίθουσες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Αθήνα προσβλέπει στη διατήρηση και ενίσχυση της αυστηρής στάσης που έχει υιοθετήσει το νομοθετικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις προκλήσεις της Άγκυρας. Υπενθυμίζεται ότι πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την ετήσια έκθεση για την Τουρκία, στην οποία επαναλαμβάνεται με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο η έντονη ανησυχία της Ευρώπης για τη διατήρηση από την Τουρκία της απειλής πολέμου (casus belli) κατά της Ελλάδας.

Η ελληνική πλευρά επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτό το κλίμα, ώστε να καταστήσει σαφές ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν έχουν θέση σε μια ευρωπαϊκή προοπτική. Η Αθήνα αναμένει από τους Ευρωπαίους ευρωβουλευτές να συνεχίσουν να ασκούν πιέσεις, συνδέοντας άμεσα οποιαδήποτε πρόοδο στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας με τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών-μελών. Η καταδίκη της τουρκικής ρητορικής για τα θαλάσσια πάρκα θεωρείται κομβικής σημασίας για την αποτροπή νέων τετελεσμένων.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας στο Αιγαίο

Η στάση που θα κρατήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το επόμενο διάστημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά τη συνολικότερη αξιοπιστία της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ανοχή σε μονομερείς διεκδικήσεις που «ντύνονται» με τον μανδύα της περιβαλλοντικής προστασίας μπορεί να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για τη σταθερότητα στην περιοχή. Η ελληνική κυβέρνηση συνεχίζει να ενημερώνει συστηματικά τους εταίρους της, επιδιώκοντας μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση που θα καθιστά σαφές ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως εργαλείο γεωπολιτικών πιέσεων.