Εγκυμοσύνη: Η έκθεση του εμβρύου στη νικοτίνη αποδυναμώνει μακροπρόθεσμα το ανοσοποιητικό σύστημα

Νέα επιστημονικά δεδομένα φέρνουν στο φως τις σοβαρές και δυνητικά μακροχρόνιες επιπτώσεις που μπορεί να έχει η έκθεση στη νικοτίνη κατά τη διάρκεια της κύησης. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση Stem Cell Reports, η επαφή του αναπτυσσόμενου οργανισμού με τη νικοτίνη κατά την εμβρυϊκή και πρώιμη νεογνική ζωή προκαλεί επίμονες αλλοιώσεις στα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα, υπονομεύοντας τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος έως και την ενήλικη ζωή.

Οι επιπτώσεις στα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα και τη γονιδιακή έκφραση

Η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε από ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στη Σάντα Κρουζ σε συνεργασία με άλλα ακαδημαϊκά κέντρα, διεξήχθη σε ποντίκια. Οι επιστήμονες εξέθεσαν έγκυα θηλυκά πειραματόζωα σε ελεγχόμενες ποσότητες νικοτίνης, με στόχο να παρακολουθήσουν την εξέλιξη του αιμοποιητικού συστήματος των απογόνων τους.

Τα ευρήματα κατέδειξαν ότι τα ζώα που γεννήθηκαν διέθεταν σημαντικά λιγότερα αιμοποιητικά βλαστοκύτταρα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Πρόκειται για τα θεμελιώδη κύτταρα από τα οποία παράγονται όλα τα ώριμα κύτταρα του ανοσοποιητικού μηχανισμού. Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν σαφείς μεταβολές στα πρότυπα της γονιδιακής έκφρασης που ρυθμίζουν την ανοσολογική απόκριση. Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο ήταν ότι αυτές οι μοριακές αλλοιώσεις παρέμειναν ενεργές και κατά την ενήλικη ζωή, ακόμη και όταν η έκθεση στη νικοτίνη είχε διακοπεί οριστικά λίγο μετά τον τοκετό.

«Σιωπηλή» βλάβη και υπερβολική φλεγμονή στους πνεύμονες

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες επιπτώσεις παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό αδιόρατες στις συνήθεις κλινικές εξετάσεις. Τα ζώα που είχαν εκτεθεί στη νικοτίνη εμφάνιζαν φυσιολογικό αριθμό ανοσοκυττάρων στις κλασικές αναλύσεις αίματος. Ωστόσο, ο ενδελεχής έλεγχος στους πνεύμονες αποκάλυψε μία καίρια έλλειψη: αισθητά λιγότερα μακροφάγα κύτταρα, τα οποία συνιστούν την πρώτη γραμμή άμυνας του αναπνευστικού απέναντι σε παθογόνους μικροοργανισμούς.

Η αμυντική αυτή υστέρηση είχε ορατές συνέπειες όταν τα ενήλικα πλέον πειραματόζωα μολύνθηκαν με τον ιό της γρίπης. Το ανοσοποιητικό τους σύστημα αντέδρασε δυσλειτουργικά, προκαλώντας υπέρμετρη φλεγμονή και ανεξέλεγκτη μαζική μετακίνηση κυττάρων προς τους πνεύμονες. Η υπερβολική αυτή αντίδραση επέφερε σοβαρότερες βλάβες στον πνευμονικό ιστό και αξιοσημείωτα μεγαλύτερη απώλεια σωματικού βάρους σε σχέση με τα υγιή ζώα.

Προβληματισμός για το ηλεκτρονικό τσιγάρο και τα υποκατάστατα

Παρότι οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματα πειραμάτων σε ζωικά μοντέλα δεν μεταφράζονται αυτόματα στην ανθρώπινη φυσιολογία, τα ευρήματα εγείρουν σοβαρούς προβληματισμούς για τη δημόσια υγεία. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η ίδια η νικοτίνη δρα ως παράγοντας ανοσολογικού επαναπρογραμματισμού, ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες τοξικές ουσίες του καπνού.

Το γεγονός αυτό κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη χρήση εναλλακτικών προϊόντων καπνίσματος κατά την εγκυμοσύνη. Συσκευές ατμίσματος, ηλεκτρονικά τσιγάρα, θερμαινόμενα προϊόντα και θεραπείες υποκατάστασης νικοτίνης (όπως τσίκλες ή επιθέματα), που συχνά εκλαμβάνονται λανθασμένα ως ασφαλείς επιλογές για τις εγκύους, ενδέχεται να επιβαρύνουν μακροπρόθεσμα την αναπνευστική άμυνα του παιδιού απέναντι σε κοινές λοιμώξεις.