Βρετανία και Ισραήλ: Από τη Διακήρυξη Μπάλφουρ στις καταγγελίες για «εθνοκάθαρση» στη Δυτική Όχθη

Σε μια ιστορική καμπή φαίνεται να εισέρχονται οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και του Ισραήλ, καθώς το Λονδίνο υιοθετεί πλέον μία από τις πιο σκληρές γραμμές των τελευταίων δεκαετιών απέναντι στην κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Οι άλλοτε ακλόνητοι δεσμοί, οι οποίοι θεμελιώθηκαν ιστορικά με τη Διακήρυξη Μπάλφουρ το 1917, δοκιμάζονται πλέον ανοιχτά, με τη βρετανική διπλωματία να εκφράζει δημόσια έντονη ανησυχία για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ιδίως στη Δυτική Όχθη.

Από το ιστορικό υπόβαθρο στη σύγχρονη ρήξη

Η ιστορική διαδρομή των σχέσεων των δύο χωρών υπήρξε ανέκαθεν πολυεπίπεδη. Ωστόσο, η κλιμάκωση της βίας, η επέκταση των εποικισμών και οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν οδηγήσει τη βρετανική εξωτερική πολιτική σε σαφή αναθεώρηση. Η ρητορική του Λονδίνου έχει σκληρύνει δραματικά, με κορυφαίους αξιωματούχους του Φόρεϊν Όφις να κάνουν λόγο ακόμη και για κίνδυνο «εθνοκάθαρσης» σε περιοχές της Δυτικής Όχθης εξαιτίας της δράσης ακραίων εποίκων και της de facto προσάρτησης παλαιστινιακών εδαφών.

Οι εμπρηστικές δηλώσεις και το διπλωματικό παρασκήνιο

Το ρήγμα βάθυνε περαιτέρω μετά από αμφιλεγόμενες τοποθετήσεις της ισραηλινής ηγεσίας, οι οποίες προκάλεσαν έντονη δυσαρέσκεια στους διπλωματικούς κύκλους του Λονδίνου. Οι αναφορές του Μπενιαμίν Νετανιάχου περί μετατροπής ευρωπαϊκών χωρών σε «ισλαμικές δημοκρατίες», αλλά και οι παραλληλισμοί που επιχείρησε να αντλήσει από διεθνείς διενέξεις –όπως το ζήτημα των Νήσων Φώκλαντ– θεωρήθηκαν από τη βρετανική πλευρά ως απαράδεκτη παρέμβαση και διπλωματική πρόκληση.

Η απάντηση της Βρετανίας δεν άργησε να έρθει, σηματοδοτώντας μια ευρύτερη αλλαγή στρατηγικής. Το Λονδίνο, εκτός από τις φραστικές καταδίκες, προχώρησε σε επανεξέταση των αδειών εξαγωγής όπλων προς το Ισραήλ, ενώ επέβαλε κυρώσεις σε εξτρεμιστικές οργανώσεις και μεμονωμένα πρόσωπα που πρωτοστατούν σε επιθέσεις εναντίον Παλαιστινίων αμάχων.

Η νέα βρετανική στρατηγική στη Μέση Ανατολή

Η μεταστροφή αυτή δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά αντανάκλαση των εσωτερικών και εξωτερικών πιέσεων που δέχεται η βρετανική κυβέρνηση. Η πίεση από την κοινή γνώμη, οι νομικές δεσμεύσεις της χώρας απέναντι στο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και η ανάγκη διατήρησης αξιοπιστίας στον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο επιβάλλουν μια πιο ισορροπημένη και αυστηρή στάση.

Παρά το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο συνεχίζει να αναγνωρίζει το δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα, καθιστά σαφές ότι η υποστήριξη αυτή δεν είναι λευκή επιταγή. Η προστασία των αμάχων, ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου και η προώθηση της λύσης των δύο κρατών τίθενται πλέον ως αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις για την ομαλή συνέχεια των διμερών σχέσεων.