Βλαντίμιρ Πούτιν: Διάλεξη 90 λεπτών για τη μεσαιωνική ιστορία στους ηγέτες Φινλανδίας και Νορβηγίας αντί για ειρήνη στην Ουκρανία

Σε μια μακροσκελή ιστορική διάλεξη μετέτρεψε ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, την πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία του με τους ηγέτες της Φινλανδίας και της Νορβηγίας. Αντί να επικεντρωθεί στις κρίσιμες διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ο επικεφαλής του Κρεμλίνου αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της συνομιλίας στις προσωπικές του θεωρήσεις για τη μεσαιωνική ρωσική και σλαβική ιστορία.

Από τη διπλωματία της κρίσης στη μεσαιωνική αναδρομή

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας Financial Times, η οποία επικαλείται τρεις αξιόπιστες πηγές με άμεση γνώση των διαβουλεύσεων, η τηλεφωνική διάσκεψη ήταν αρχικά προγραμματισμένη να διαρκέσει λιγότερο από μισή ώρα. Ωστόσο, η διάρκεια της εκτοξεύτηκε στα 90 λεπτά, καθώς ο Ρώσος πρόεδρος ανέλαβε σχεδόν εξ ολοκλήρου τον λόγο ενώπιον του προέδρου της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και του πρωθυπουργού της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε.

Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, το ζήτημα μιας άμεσης κατάπαυσης του πυρός ή η έναρξη ουσιαστικών ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων συζητήθηκε ελάχιστα. Αντ’ αυτού, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επέλεξε να αναπτύξει διεξοδικά τα όσα η Μόσχα χαρακτηρίζει ως «αρχικές αιτίες της σύγκρουσης», ανατρέχοντας αιώνες πίσω για να υποστηρίξει τη νομιμότητα των γεωπολιτικών αξιώσεων της Ρωσίας στον μετασοβιετικό χώρο.

Η ιστορία ως πάγιο εργαλείο γεωπολιτικής ρητορικής

Η συγκεκριμένη στάση του Ρώσου ηγέτη δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε μια πάγια τακτική δημόσιας και διπλωματικής ρητορικής. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν καταφεύγει συχνά σε αναφορές στο Μεσαιωνικό Κράτος των Ρως του Κιέβου, στην τσαρική αυτοκρατορία και στη σοβιετική κληρονομιά, επιχειρώντας να αποδομήσει την ιστορική και εθνική υπόσταση της σύγχρονης Ουκρανίας.

Η εμμονή του Κρεμλίνου στην επιλεκτική ανάγνωση ιστορικών γεγονότων λειτουργεί συχνά ως ανάχωμα στον πραγματιστικό διάλογο. Αναλυτές επισημαίνουν ότι με αυτόν τον τρόπο η ρωσική πλευρά αποφεύγει τη συζήτηση για τις τρέχουσες στρατιωτικές εξελίξεις, τις απώλειες και τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, μεταφέροντας το βάρος της επιχειρηματολογίας σε ένα πεδίο αφηρημένων ιστορικών διεκδικήσεων που δεν επιδέχεται εύκολα διαπραγμάτευση.

Το αδιέξοδο στις σχέσεις με τις σκανδιναβικές χώρες

Η συνομιλία με το Ελσίνκι και το Όσλο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, δεδομένης της ριζικής αλλαγής στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Βόρειας Ευρώπης. Η Φινλανδία, η οποία μοιράζεται σύνορα άνω των 1.300 χιλιομέτρων με τη Ρωσία, εγκατέλειψε την πολυετή ουδετερότητά της και εντάχθηκε στο NATO μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ενώ η Νορβηγία παραμένει στρατηγικός νατοϊκός εταίρος στην περιοχή της Αρκτικής.

Το γεγονός ότι μια υψηλού επιπέδου επικοινωνία με δύο βασικούς ευρωπαίους ηγέτες αναλώθηκε σε ένα ιστορικό μονόλογο αναδεικνύει το βαθύ χάσμα εμπιστοσύνης και αντίληψης που χωρίζει τη Μόσχα από τις δυτικές πρωτεύουσες. Όσο το Κρεμλίνο επιμένει να επικαλείται το μεσαιωνικό παρελθόν για να δικαιολογήσει τη σύγχρονη στρατιωτική βία, οι προοπτικές για μια ουσιαστική διπλωματική εκτόνωση του πολέμου στην Ουκρανία παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.