Αντιδράσεις συγγραφέων: Εκδότες και ατζέντηδες διεκδικούν μερίδιο από τον ιστορικό διακανονισμό της Anthropic

Έντονες αντιδράσεις και προβληματισμό έχει προκαλέσει στη διεθνή συγγραφική κοινότητα η διαδικασία καταβολής των αποζημιώσεων από τον ιστορικό εξωδικαστικό διακανονισμό ύψους 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων της Anthropic. Πολλοί δημιουργοί, οι οποίοι ανέμεναν να λάβουν τα ποσά που τους αναλογούν για τη μη εξουσιοδοτημένη χρήση των έργων τους στην εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, διαπίστωσαν έκπληκτοι ότι εκδοτικοί οίκοι και λογοτεχνικοί πράκτορες εγείρουν αξιώσεις επί των πληρωμών τους.

Οι όροι του διακανονισμού και οι αμφισβητούμενες αξιώσεις

Η νομική διαμάχη διευθετήθηκε οριστικά μετά την κρίση δικαστηρίου ότι, ενώ η εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης σε προστατευόμενο υλικό μπορεί να εμπίπτει στη θεμιτή χρήση (fair use), η χρήση πειρατικού υλικού αποτελεί παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Με βάση τη συμφωνία που έλαβε την τελική έγκριση τον περασμένο Ιούλιο, σχεδόν 500.000 τίτλοι βιβλίων δικαιούνται αποζημίωση 3.000 δολαρίων ανά έργο.

Σύμφωνα με τους όρους, εάν ένα βιβλίο κυκλοφορεί ενεργά από παραδοσιακό εκδότη, το ποσό μοιράζεται ισόποσα (50-50) μεταξύ συγγραφέα και εκδοτικού οίκου. Εάν πρόκειται για αυτοέκδοση ή εάν τα δικαιώματα έχουν επιστραφεί πλήρως στον δημιουργό (rights reversion) πριν από τις 10 Αυγούστου 2022, ο συγγραφέας δικαιούται το 100% της αποζημίωσης. Ωστόσο, αρκετοί συγγραφείς καταγγέλλουν ότι εκδότες διεκδικούν είτε το σύνολο του ποσού είτε μερίδιο από έργα των οποίων τα δικαιώματα έχουν λήξει εδώ και χρόνια. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της συγγραφέως αστυνομικών θρίλερ Έιπριλ Χένρι, η οποία κατήγγειλε δημόσια ότι ο εκδοτικός οίκος HarperCollins αξίωσε αποζημίωση για βιβλίο της του οποίου τα δικαιώματα της είχαν επιστραφεί πριν από 17 χρόνια.

Συστημικό χάος και εμπλοκή λογοτεχνικών πρακτόρων

Στο δημοφιλές ιστολόγιο Writers Beware, η Βικτόρια Στράους κατέγραψε δεκάδες παρόμοιες περιπτώσεις, κάνοντας λόγο για συστημικό πρόβλημα και όχι για μεμονωμένα περιστατικά. Όπως σημειώνει, οι καταγγελίες εστιάζουν τόσο σε εκδότες που ζητούν το 100% της πληρωμής αντί του προβλεπόμενου 50%, όσο και σε λογοτεχνικά πρακτορεία που εγείρουν αξιώσεις παρακράτησης ποσοστών, παρότι οι ατζέντηδες δεν αποτελούν νομικούς κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων.

Η συγγραφέας και πρώην νομικός Κόρτνεϊ Μίλαν (ψευδώνυμο της Χάιντι Μποντ) εξέφρασε έντονη αγανάκτηση μέσω του Bluesky για τις κινήσεις των πρακτορείων, καλώντας τους συναδέλφους της να ελέγξουν προσεκτικά τις ειδοποιήσεις πληρωμών. Από την πλευρά της, η διευθύνουσα σύμβουλος του Authors Guild, Μέρι Ράζενμπεργκερ, μιλώντας στην εφημερίδα The New York Times, απέδωσε το φαινόμενο κυρίως σε ελλιπή τήρηση αρχείων και στην πολυπλοκότητα της διαδικασίας, παρά σε εσκεμμένη προσπάθεια εκμετάλλευσης των δημιουργών. Οι ενώσεις συγγραφέων παρέχουν ήδη οδηγίες για τη νομική αμφισβήτηση των λανθασμένων αξιώσεων, προκειμένου οι δημιουργοί να εξασφαλίσουν τα ποσά που δικαιούνται.