Έκθεση Copernicus: Ραγδαία υπερθέρμανση των πολικών ωκεανών – Σε κίνδυνο υποδομές και βιοποικιλότητα

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η διεθνής επιστημονική κοινότητα μετά τη δημοσιοποίηση της 10ης ετήσιας έκθεσης της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus Marine. Τα ευρήματα αποτυπώνουν έναν πλανητικό ωκεανό που μεταβάλλεται με πρωτοφανείς ρυθμούς, με τις πολικές περιοχές να υφίστανται τις πλέον ανησυχητικές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. «Το μήνυμα είναι πολύ ξεκάθαρο: Ο ωκεανός αλλάζει γρήγορα», υπογράμμισε ο Πιέρ Μπαϊρέλ, γενικός διευθυντής του οργανισμού Mercator Ocean International, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τις παγκόσμιες ισορροπίες.

Δραματική άνοδος της θερμοκρασίας στην Αρκτική και απώλεια πάγων

Οι πολικοί ωκεανοί, οι οποίοι καλύπτουν το ένα πέμπτο της επιφάνειας των ωκεανών παγκοσμίως, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των κλιματικών πιέσεων. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, η θερμοκρασία επιφανείας στον Βόρειο Παγωμένο Ωκεανό αυξήθηκε κατά 4,2 βαθμούς Κελσίου από το 1982 έως το 2024, σημειώνοντας ρυθμό ανόδου σχεδόν ενός βαθμού ανά δεκαετία. Συγκριτικά, ο παγκόσμιος μέσος όρος για το σύνολο των ωκεανών αυξήθηκε κατά μόλις 0,12 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία στο ίδιο διάστημα.

Σε επιμέρους ζώνες, όπως η Θάλασσα του Κάρα στις ρωσικές ακτές, η άνοδος της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων άγγιξε τους 6,7 βαθμούς Κελσίου μέσα σε 40 χρόνια. Η εξέλιξη αυτή έχει επιταχύνει δραματικά την τήξη του θαλάσσιου παγοκαλύμματος, το οποίο έχει συρρικνωθεί κατά 17% τα τελευταία 42 χρόνια. Κάθε δεκαετία χάνονται περίπου 490.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα πάγου – έκταση που ισοδυναμεί σχεδόν με το μέγεθος της Ισπανίας.

Απειλή για τις παράκτιες υποδομές και την πανίδα της Ανταρκτικής

Η συνδυασμένη τήξη των θαλάσσιων πάγων και των αιώνιων πάγων της ξηράς αφήνει τις ακτές απροστάτευτες απέναντι στη δράση των κυμάτων και στη διάβρωση. «Περίπου το 60% των παραλιακών υποδομών της Αρκτικής είναι ήδη ευάλωτες στη διάβρωση και στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας», προειδοποίησε η ωκεανολόγος του Mercator Ocean International, Καρίνα φον Σουκμάν.

Στον Νότιο Πόλο, οι επιπτώσεις είναι εξίσου οδυνηρές για τη βιοποικιλότητα. Η πρωτοφανής υποχώρηση των θαλάσσιων πάγων το 2022 οδήγησε σε μαζική αποτυχία αναπαραγωγής των αυτοκρατορικών πιγκουίνων, καθώς οι νεοσσοί χάνουν πρόωρα το παγωμένο έδαφος και καταλήγουν στο νερό πριν αναπτύξουν το κατάλληλο φτέρωμα. Με βάση τα προγνωστικά μοντέλα, περισσότερο από το 90% των αποικιών του είδους κινδυνεύει με εξαφάνιση μέχρι το 2100, γεγονός που οδήγησε στον επίσημο χαρακτηρισμό του αυτοκρατορικού πιγκουίνου ως είδος «σε κίνδυνο».

Ένα ευρύτερο αποτύπωμα στον παγκόσμιο θαλάσσιο χάρτη

Η έκθεση υπογραμμίζει πως οι αναταράξεις δεν περιορίζονται στις πολικές ζώνες. Τα κύματα καύσωνα στη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα, η επιταχυνόμενη οξίνιση των υδάτων και η εκτεταμένη λεύκανση των κοραλλιών συνθέτουν την εικόνα ενός παγκόσμιου θαλάσσιου οικοσυστήματος υπό σοβαρή πίεση, καθιστώντας την άμεση λήψη μέτρων για το κλίμα πιο επείγουσα από ποτέ.