OFF THE RECORD: Μη μου λες να ζω με αναμνήσεις…
Voyager 2: Γιατί το διαστημόπλοιο που εκτοξεύτηκε πρώτο θα φτάσει σε μία ημέρα φωτός το 2035

Η πρόσφατη συμπλήρωση του ιστορικού ορόσημου της απόστασης μίας ημέρας φωτός από τη Γη από το Voyager 1 επανέφερε στο προσκήνιο τα δύο θρυλικά διαστημόπλοια της NASA. Ωστόσο, το επίτευγμα αυτό εγείρει ένα εύλογο ερώτημα: πώς γίνεται το Voyager 2, το οποίο εκτοξεύτηκε πρώτο στις 20 Αυγούστου 1977 —16 ημέρες πριν από το Voyager 1—, να βρίσκεται τόσο πίσω και να χρειάζεται να περιμένει μέχρι το 2035 για να φτάσει στην ίδια απόσταση;
Η επιλογή της τροχιάς και η στρατηγική της NASA
Η αντίστροφη σειρά εκτόξευσης αποτέλεσε έναν απολύτως συνειδητό επιστημονικό σχεδιασμό και όχι κάποιο τεχνικό σφάλμα στο Ακρωτήριο Κανάβεραλ. Η NASA είχε αποφασίσει εξαρχής ότι η αρίθμηση των σκαφών θα βασιζόταν στο ποιο θα έφτανε πρώτο στον βασικό στόχο της αποστολής, τον πλανήτη Δία.
Το Voyager 1 τέθηκε σε μια σαφώς ταχύτερη, ευθεία υπερβολική τροχιά, καταφέρνοντας να προσπεράσει το δίδυμο σκάφος του ήδη από τις 15 Δεκεμβρίου 1977. Έφτασε στον Δία τον Μάρτιο του 1979, τέσσερις ολόκληρους μήνες πριν από το Voyager 2, το οποίο ακολούθησε μια πιο αργή, κυκλική διαδρομή.
Αυτή η διαφορετική πορεία εξυπηρετούσε δύο διαφορετικές αποστολές. Όπως είχε υπολογίσει το 1964 ο μαθηματικός Γκάρι Φλάντρο στο Jet Propulsion Laboratory (JPL), στα τέλη της δεκαετίας του 1970 οι τέσσερις γιγάντιοι εξωτερικοί πλανήτες (Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδώνας) θα ευθυγραμμίζονταν στην ίδια πλευρά του Ήλιου —ένα σπάνιο φαινόμενο που σημειώνεται μία φορά κάθε 175 χρόνια. Αυτή η διάταξη επέτρεψε το ιστορικό «Grand Tour», εκμεταλλευόμενο τη βαρυτική υποβοήθηση (gravity assist) για την εξοικονόμηση καυσίμων, πρόγραμμα στο οποίο συνέβαλε καθοριστικά και ο διακεκριμένος Έλληνας αστροφυσικός Σταμάτης Κριμιζής.

Ο Τιτάνας, ο Ποσειδώνας και η επιβράδυνση του σκάφους
Η μοιρασιά των ρόλων μεταξύ των δύο εξερευνητών έκρινε και την τελική τους ταχύτητα. Ο δορυφόρος του Κρόνου, Τιτάνας, με την πυκνή του ατμόσφαιρα, θεωρήθηκε ύψιστη προτεραιότητα. Το κοντινό πέρασμα του Voyager 1 από τον Τιτάνα εκτόξευσε το σκάφος εκτός του επιπέδου της τροχιάς των πλανητών, ολοκληρώνοντας ουσιαστικά την πλανητική του αποστολή με τεράστια ταχύτητα διαφυγής.
Αντίθετα, το Voyager 2 ανέλαβε τη συνέχιση του Grand Tour, παραμένοντας μέχρι σήμερα το μοναδικό ανθρώπινο κατασκεύασμα που έχει επισκεφθεί τον Ουρανό (1986) και τον Ποσειδώνα (1989). Ωστόσο, κατά την προσέγγιση του παγωμένου δορυφόρου Τρίτωνα, το σκάφος πέρασε πάνω από τον βόρειο πόλο του Ποσειδώνα. Ο βαρυτικός αυτός ελιγμός, αντί να επιταχύνει το όχημα, λειτούργησε επιβραδυντικά, αφαιρώντας μέρος από τη συνολική του ηλιοκεντρική ταχύτητα.
Το χάσμα ταχύτητας και το ορόσημο του 2035
Σήμερα, το Voyager 1 ταξιδεύει στον διαστρικό χώρο με ταχύτητα περίπου 61.150 χλμ./ώρα (17 χλμ./δευτερόλεπτο), ενώ το Voyager 2 κινείται με περίπου 55.300 χλμ./ώρα (15,4 χλμ./δευτερόλεπτο). Αυτή η ωριαία διαφορά των 5.800 χιλιομέτρων, συσσωρευμένη για σχεδόν μισό αιώνα, εξηγεί γιατί το πρώτο βρίσκεται περισσότερο από 4,3 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακρύτερα από το δεύτερο.
Το Voyager 2 βρίσκεται αυτή τη στιγμή περίπου 21,6 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, απόσταση που απαιτεί 20 ώρες για την αποστολή ενός απλού ραδιοσήματος. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της NASA, θα καλύψει το όριο της μίας ημέρας φωτός (25,9 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα) στα τέλη Οκτωβρίου του 2035 —σχεδόν εννέα χρόνια μετά το Voyager 1. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν οι σταδιακά εξασθενημένες θερμοηλεκτρικές γεννήτριες πλουτωνίου θα του επιτρέψουν να παραμείνει λειτουργικό έως τότε.
























