OFF THE RECORD: Άντε καλέ σιγά, κόβονται τα ρουσφέτια;
Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος αμφισβητεί ευθέως την ΕΛΑΣ και εκθέτει τις αντιφάσεις του Αλέξη Τσίπρα στο νέο πολιτικό του εγχείρημα.
Υπάρχουν πολιτικές επιθέσεις που προέρχονται από αντιπάλους και υπάρχουν και εκείνες που αποκτούν ιδιαίτερο βάρος επειδή προέρχονται από ανθρώπους που έζησαν εκ των έσω την εξουσία. Η δημόσια παρέμβαση του Ευκλείδη Τσακαλώτου κατά του Αλέξη Τσίπρα ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών δεν περιορίστηκε σε μια απλή διαφωνία για τη στρατηγική της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ), αλλά αμφισβήτησε ευθέως την αξιοπιστία του ίδιου του εγχειρήματος, θέτοντας στο επίκεντρο ένα ερώτημα που ακούγεται όλο και πιο συχνά στον χώρο της κεντροαριστεράς: πώς μπορεί να εμφανίζεται ως φορέας πολιτικής ανανέωσης ένας πολιτικός που κυβέρνησε επί χρόνια, διαμόρφωσε τους συσχετισμούς στον χώρο του και σήμερα επιστρέφει προτείνοντας σχεδόν τις ίδιες συνταγές με διαφορετική συσκευασία;
Οι παρατηρήσεις του Τσακαλώτου έχουν ξεχωριστή σημασία όχι επειδή προέρχονται από έναν πολιτικό αντίπαλο του Τσίπρα, αλλά επειδή προέρχονται από έναν από τους στενότερους συνεργάτες του κατά την πιο κρίσιμη περίοδο της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Και αυτό καθιστά την κριτική ακόμη πιο δύσκολη να αγνοηθεί.
Όταν το «νέο» θυμίζει υπερβολικά το παλιό
Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος αμφισβήτησε ευθέως το βασικό αφήγημα πάνω στο οποίο επιχειρεί να οικοδομηθεί η ΕΛΑΣ: ότι δηλαδή πρόκειται για μια νέα πολιτική αφετηρία. Αντίθετα, υποστήριξε ότι το πρόγραμμα και η πολιτική λογική που παρουσιάζει σήμερα ο Αλέξης Τσίπρας δεν διαφέρουν ουσιαστικά από όσα παρουσίαζε το 2019 και το 2023.
Με άλλα λόγια, το ερώτημα που θέτει είναι απλό αλλά ιδιαίτερα δυσάρεστο για το νέο κόμμα: αν οι ιδέες είναι οι ίδιες, τα πρόσωπα σε μεγάλο βαθμό τα ίδια και οι πολιτικές αναφορές επίσης γνώριμες, τότε πού ακριβώς βρίσκεται η ανανέωση που διαφημίζεται;
Η αντίφαση της «συμπαράταξης»
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η αναφορά του Τσακαλώτου στην ίδια τη φιλοσοφία της ΕΛΑΣ. Όπως σημείωσε, συμπαράταξη δεν οικοδομείται με όρους προσωπικής προσχώρησης ούτε με τη λογική ότι όλοι οι υπόλοιποι οφείλουν να προσαρμοστούν στις προϋποθέσεις που θέτει ένας πολιτικός αρχηγός.
Η αιχμή αυτή αγγίζει τον πυρήνα της κριτικής που διατυπώνεται ήδη σε τμήματα της Αριστεράς. Ότι δηλαδή η ΕΛΑΣ εμφανίζεται ως ένα σχήμα ενότητας, αλλά στην πράξη λειτουργεί ως ένα αυστηρά αρχηγικό εγχείρημα, όπου η πολιτική διεύρυνση ταυτίζεται με την προσχώρηση στον ηγέτη και όχι με τη σύνθεση διαφορετικών απόψεων.
Η Αριστερά σε κύκλο αυτοαναίρεσης
Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η αναφορά του πρώην υπουργού στις αποχωρήσεις από τη Νέα Αριστερά. Η παρατήρησή του ότι στελέχη που μέχρι χθες μιλούσαν για συνεργασίες και «λαϊκά μέτωπα» εγκαταλείπουν τώρα το κόμμα τους για να προσεγγίσουν έναν φορέα που απορρίπτει αυτή τη λογική, αποτυπώνει τη βαθιά πολιτική σύγχυση που επικρατεί στον χώρο.
Το αποτέλεσμα είναι η εικόνα μιας κατακερματισμένης αντιπολίτευσης που ανακυκλώνει τα ίδια πρόσωπα, τις ίδιες αντιπαραθέσεις και τις ίδιες στρατηγικές διαφωνίες, χωρίς να πείθει ότι μπορεί να προσφέρει μια συνεκτική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.
Ο λογαριασμός του παρελθόντος
Η πιο ενοχλητική ίσως πλευρά της παρέμβασης Τσακαλώτου για την πλευρά Τσίπρα είναι ότι επαναφέρει στο προσκήνιο το κυβερνητικό παρελθόν. Ο πρώην υπουργός υπενθύμισε ότι ο Αλέξης Τσίπρας είχε σχεδόν απόλυτη πολιτική κυριαρχία στον ΣΥΡΙΖΑ και διέθετε όλα τα εργαλεία για να εφαρμόσει τις αλλαγές που θεωρούσε αναγκαίες.
Αυτό οδηγεί σε ένα κρίσιμο πολιτικό ερώτημα: αν όλα όσα παρουσιάζονται σήμερα ως νέα πολιτική πρόταση μπορούσαν να είχαν εφαρμοστεί όταν ο ίδιος βρισκόταν στο απόγειο της ισχύος του, γιατί δεν συνέβη τότε; Και γιατί οι πολίτες να πιστέψουν ότι θα συμβούν τώρα;
Η δημόσια κριτική του Ευκλείδη Τσακαλώτου δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο στις ατελείωτες εσωτερικές συγκρούσεις της ελληνικής Αριστεράς. Είναι μια υπενθύμιση ότι η προσπάθεια πολιτικής επανεκκίνησης του Αλέξη Τσίπρα δεν θα κριθεί μόνο από τις εξαγγελίες και τις ιδρυτικές διακηρύξεις, αλλά κυρίως από την ικανότητά της να απαντήσει στα ερωτήματα που θέτουν ακόμη και πρώην στενοί συνεργάτες του. Γιατί όταν οι πιο σκληρές αμφισβητήσεις προέρχονται από το ίδιο σου το πολιτικό περιβάλλον, το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι βαθιά πολιτικό.