Τέλος στα μετρητά άνω των 10.000 ευρώ από το 2027: Τι προβλέπει ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός και τι ισχύει στην Ελλάδα

Σε μια κομβική αλλαγή για το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα και την καθημερινότητα των εμπορικών συναλλαγών προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, θέτοντας οριστικό πλαφόν στη χρήση των μετρητών.

Από το καλοκαίρι του 2027 τίθεται σε πλήρη εφαρμογή ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός 2024/1624, ο οποίος απαγορεύει τις συναλλαγές με μετρητά που υπερβαίνουν το ποσό των 10.000 ευρώ σε αγορές από καταστήματα και επιχειρήσεις.

Η μεταρρύθμιση αυτή εντάσσεται στην ενιαία στρατηγική της Ευρώπης για την καταπολέμηση του ξεπλύματος μαύρου χρήματος και της φοροδιαφυγής.

Ο κανονισμός 2024/1624 και το «μπλόκο» στις κατατμήσεις πληρωμών

Βάσει της νέας νομοθεσίας, για οποιαδήποτε εμπορική πράξη άνω των 10.000 ευρώ, η εξόφληση θα πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικών μέσων, όπως τραπεζικά εμβάσματα, χρεωστικές ή πιστωτικές κάρτες και ψηφιακά πορτοφόλια. Παράλληλα, θεσπίζονται αυστηρότερες απαιτήσεις εξακρίβωσης στοιχείων για περιστασιακές πληρωμές με φυσικό χρήμα από 3.000 έως 10.000 ευρώ, καθιστώντας υποχρεωτική την επαλήθευση της ταυτότητας του καταναλωτή.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο κανονισμός κλείνει οριστικά ένα γνωστό «παραθυράκι» της αγοράς: την τεχνητή κατάτμηση του ποσού. Μέχρι σήμερα, δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο μια αγορά αξίας άνω του ορίου να «σπάει» σε πολλαπλές μικρότερες αποδείξεις προκειμένου να καταβληθούν μετρητά. Ο νέος κανονισμός ορίζει ρητά ότι οι διαδοχικές πληρωμές που αποδεδειγμένα συνδέονται μεταξύ τους θα αθροίζονται, απαγορεύοντας τέτοιες πρακτικές καταστρατήγησης.

Ποιες συναλλαγές εξαιρούνται και το αυστηρότερο όριο στην Ελλάδα

Παρά τη γενική αυστηροποίηση, ο ευρωπαϊκός νόμος προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Η κυριότερη αφορά τις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών (peer-to-peer). Για παράδειγμα, η πώληση ενός μεταχειρισμένου αυτοκινήτου ή ενός ακριβού αντικειμένου μεταξύ δύο πολιτών –χωρίς την εμπλοκή εμπόρου– μπορεί να συνεχίσει να διεκπεραιώνεται με μετρητά, ακόμη και αν η αξία υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ. Επιπλέον, εισάγεται ρήτρα ανωτέρας βίας, η οποία δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να αναστείλουν προσωρινά το όριο σε περιόδους κρίσης, ώστε να αποφευχθεί πιθανή παράλυση της οικονομικής δραστηριότητας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ λειτουργεί ως ανώτατο πλαφόν, επιτρέποντας στις εθνικές κυβερνήσεις να διατηρήσουν χαμηλότερα όρια. Στην Ελλάδα, η νομοθεσία παραμένει ήδη σημαντικά αυστηρότερη, καθώς το όριο για συναλλαγές με μετρητά μεταξύ καταναλωτών και επιχειρήσεων είναι καθηλωμένο στα 500 ευρώ. Με την επέκταση του συστήματος IRIS, τη διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές και την ενίσχυση των ψηφιακών πληρωμών, η ελληνική αγορά βρίσκεται ήδη σε τροχιά ραγδαίου περιορισμού των χαρτονομισμάτων, εναρμονισμένη πλήρως με τη γενικότερη ευρωπαϊκή κατεύθυνση.