Reuters: Η Τουρκία και οι εμπορικοί εταίροι του Ιράν στο στόχαστρο των κυρώσεων του Τραμπ

Η νέα στρατηγική οικονομικής πίεσης που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ κατά του Ιράν ανοίγει ένα ευρύτερο γεωπολιτικό και οικονομικό μέτωπο, απειλώντας όχι μόνο την Τεχεράνη αλλά και εννέα βασικούς εμπορικούς και ενεργειακούς εταίρους της. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του πρακτορείου Reuters, η Ουάσινγκτον ετοιμάζεται να εφαρμόσει μια άνευ προηγουμένου «οικονομική D-Day», επαναφέροντας το ζήτημα των δευτερογενών κυρώσεων στο επίκεντρο της διεθνής διπλωματίας και προκαλώντας έντονη ανησυχία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι δευτερογενείς κυρώσεις αποτελούν ένα ιδιαίτερα ισχυρό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην ουσία, πρόκειται για μέτρα που επιβάλλονται σε τρίτες χώρες, επιχειρήσεις ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εκτός ΗΠΑ, επειδή συνεχίζουν να συναλλάσσονται με χώρες που τελούν υπό αμερικανικό εμπάργκο, όπως το Ιράν. Ο φόβος γύρω από αυτούς τους περιορισμούς πηγάζει από την ισχύ του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος: όποιος παραβιάζει τις κυρώσεις κινδυνεύει να αποκλειστεί πλήρως από το δολάριο και τις διεθνείς αγορές.

Στην κορυφή της λίστας των χωρών που κινδυνεύουν περισσότερο βρίσκεται η Κίνα, η οποία απορροφά πάνω από το 80% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Μέσω ανεξάρτητων διυλιστηρίων και συναλλαγών σε γουάν, το Πεκίνο έχει καταφέρει μέχρι τώρα να παρακάμψει τα εμπόδια. Ωστόσο, μια ενδεχόμενη κλιμάκωση από την πλευρά της Ουάσινγκτον θα αποτελέσει το απόλυτο τεστ για τις διμερείς σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας.

Ιδιαίτερα περίπλοκη είναι η κατάσταση για την Τουρκία. Η Άγκυρα διατηρεί στενές οικονομικές σχέσεις με το Ιράν, με το διμερές εμπόριο να κυμαίνεται στα 5 με 6 δισ. δολάρια ετησίως. Το πιο ευαίσθητο σημείο είναι ο ενεργειακός τομέας, καθώς το Ιράν καλύπτει περίπου το 13% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας. Η τουρκική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: από τη μία η ενεργειακή της ασφάλεια και από την άλλη ο κίνδυνος κυρώσεων που θα έθεταν σε κίνδυνο την πρόσβασή της στο παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα.

Παράλληλα, χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ινδία, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα. Τα ΗΑΕ έχουν ήδη αρχίσει να περιορίζουν τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές με την Τεχεράνη λόγω ανησυχτιών για την περιφερειακή ασφάλεια. Αντίθετα, η Αρμενία εξαρτάται άμεσα από το Ιράν ως κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο για φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, καθιστώντας μια πλήρη αποσύνδεση σχεδόν αδύνατη.

Η νέα αυτή αμερικανική πρωτοβουλία δείχνει ότι το κόστος της σύγκρουσης με την Τεχεράνη δεν θα το επωμιστεί μόνο η ιρανική οικονομία, αλλά και μια σειρά από στρατηγικούς εταίρους στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και την Ασία, επαναφέροντας την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.