IIF: Κατά 55% υψηλότερο το κρατικό χρέος στην Ευρώπη σε σύγκριση με το ξέσπασμα της κρίσης του 2009

Σε νέο ιστορικό υψηλό, υπερβαίνοντας το ψυχολογικό και οικονομικό όριο των 95 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, ανήλθε το συνολικό χρέος στην Ευρώπη κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Σύμφωνα με τη νεότερη έκθεση του Institute of International Finance (IIF), τα κρατικά χρέη της Γηραιάς Ηπείρου είναι πλέον περίπου 55% υψηλότερα σε σχέση με την περίοδο που ξέσπασε η ευρωπαϊκή κρίση χρέους, η οποία είχε ως αφετηρία την Ελλάδα.

Αν και το IIF χαρακτηρίζει τη σημερινή κατάσταση ως «αντήχηση» και όχι ακόμη επανάληψη της κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας, εκπέμπει σαφές σήμα κινδύνου. Σε ένα έτος με πυκνό εκλογικό καλεντάρι, η πολιτική αβεβαιότητα και ο κατακερματισμός απειλούν να λειτουργήσουν ως καταλύτες νέων αναταράξεων, με τη διαφορά ότι οι πιέσεις πλέον δεν επικεντρώνονται στην περιφέρεια, αλλά στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η ακτινογραφία των 95 τρισ. δολαρίων και ο ρόλος των κυβερνήσεων

Με βάση τα στοιχεία του διεθνούς χρηματοπιστωτικού ινστιτούτου, οι 32 ευρωπαϊκές χώρες που εξετάστηκαν ευθύνονται για το 25% του συνολικού παγκόσμιου χρέους. Τη μερίδα του λέοντος καταγράφουν η Γαλλία με 15,5 τρισεκατομμύρια δολάρια και το Ηνωμένο Βασίλειο με 14,7 τρισεκατομμύρια, ενώ ακολουθούν η Γερμανία με 13,5 τρισεκατομμύρια και η Ιταλία με 7,2 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Στη συνολική κατανομή, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα παραμένουν οι μεγαλύτεροι οφειλέτες (30,4 τρισ. δολάρια), ακολουθούμενα από τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις (26,4 τρισ.), τις κυβερνήσεις (22,5 τρισ.) και τα νοικοκυριά (15,7 τρισ.). Ωστόσο, η ποιοτική διαφορά έγκειται στη μόχλευση: ενώ οι τράπεζες προχώρησαν σε σημαντική απομόχλευση ρίχνοντας τον συνολικό δείκτη χρέους προς ΑΕΠ στο 325% (45 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το 2009), οι κυβερνήσεις κινήθηκαν στην αντίθετη κατεύθυνση, διογκώνοντας τις κρατικές υποχρεώσεις κατά 55%.

Από την περιφέρεια στον πυρήνα: Η πολιτική εμπλοκή και οι νέες πιέσεις

Η δυναμική του χρέους δεν είναι ομοιόμορφη. Τη μεγαλύτερη αύξηση στον δείκτη χρέους προς ΑΕΠ καταγράφουν η Ρουμανία, η Φινλανδία και η Πολωνία, εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με τις αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις και τα προγράμματα στρατιωτικών δαπανών. Την ίδια ώρα, η Γαλλία αποτελεί το πλέον ανησυχητικό παράδειγμα μεταξύ των ισχυρών δυνάμεων, καθώς ο κοινοβουλευτικός κατακερματισμός και οι κοινωνικές αντιδράσεις περιορίζουν τα περιθώρια δημοσιονομικής προσαρμογής.

Παράλληλα, τα δημοσιονομικά ισοζύγια επιδεινώνονται σε οικονομίες όπως η Γερμανία, η Φινλανδία και η Ολλανδία. Αν και χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο επιχειρούν να συγκρατήσουν τα ελλείμματά τους, η άνοδος των αποδόσεων στα κρατικά ομόλογα εκτοξεύει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, καθιστώντας τα «μαξιλάρια ασφαλείας» εξαιρετικά επισφαλή.

Οι κίνδυνοι για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα

Το IIF σημειώνει ότι, σε αντίθεση με το 2009, τα spreads παραμένουν μέχρι στιγμής υπό έλεγχο, καθώς οι οικονομίες του πυρήνα διαθέτουν βαθύτερη πρόσβαση σε ρευστότητα. Παρ’ όλα αυτά, το ρίσκο παραμένει συστημικό. Καθώς η Ευρώπη λειτουργεί διαχρονικά ως καθαρός εξαγωγέας κεφαλαίων και κύριος χρηματοδότης των αναδυόμενων αγορών, τυχόν παρατεταμένη δημοσιονομική αστάθεια στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα μπορούσε να εξαγάγει πιέσεις διεθνώς, μέσω της σύσφιξης των όρων διασυνοριακού δανεισμού και της μείωσης των επενδυτικών ροών.