GSI: Γιατί η απαίτηση της Τουρκίας για «άδεια» δεν γίνεται αποδεκτή – Η ανάλυση του Κωστή Σταμπολή

Στο επίκεντρο των γεωπολιτικών και ενεργειακών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένει το στρατηγικό έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, Great Sea Interconnector (GSI). Οι τουρκικές αξιώσεις για έκδοση «αδειών» σχετικά με τις υποθαλάσσιες έρευνες επαναφέρουν στην επιφάνεια τις πάγιες εντάσεις, με την ελληνική πλευρά να καθιστά σαφές ότι δεν τίθεται θέμα αποδοχής τέτοιων απαιτήσεων που αντιβαίνουν στο Διεθνές Δίκαιο.

Η τουρκική τακτική και η πιθανότητα θερμού επεισοδίου

Μιλώντας στο parapolitika.gr, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), Κωστής Σταμπολής, υπογράμμισε ότι η αξίωση της Άγκυρας για χορήγηση άδειας διεξαγωγής ερευνών δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να γίνει αποδεκτή από την Αθήνα. Όπως εξήγησε, η πόντιση καλωδίων σε διεθνή ύδατα αποτελεί κατοχυρωμένη ελευθερία από το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ενώ η απαίτηση της Τουρκίας βασίζεται στο παράνομο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Παράλληλα, ο επικεφαλής του ΙΕΝΕ εκτίμησε ότι η τουρκική ηγεσία δεν προτίθεται να ρισκάρει ένα θερμό επεισόδιο στην περιοχή. Η Άγκυρα επιχειρεί, κατά την πάγια τακτική της, να δημιουργήσει γκρίζες ζώνες και να επιβάλει de facto καταστάσεις μέσω διπλωματικών πιέσεων και διαρροών στον Τύπο, γνωρίζοντας ωστόσο ότι μία ανοιχτή στρατιωτική εμπλοκή θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο ρόλος της γαλλικής εταιρείας και το ζήτημα της ενημέρωσης

Την ίδια ώρα, έντονος προβληματισμός επικρατεί σχετικά με τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί από το ερευνητικό σκάφος της γαλλικής εταιρείας Nexans. Αν και το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει ότι θα υπάρξει τυπική ενημέρωση προς τις αρμόδιες αρχές για τις κινήσεις του πλοίου, παραμένει ασαφής ο ακριβής τρόπος και το πρωτόκολλο που θα εφαρμοστεί.

Η τουρκική πλευρά επιδιώκει να μετατρέψει μια απλή ναυτιλιακή ειδοποίηση ασφαλείας (μέσω NAVTEX) σε αναγνώριση δικαιοδοσίας, αφήνοντας να διαρρεύσει η ανάγκη για «διπλωματική συνεννόηση» των δύο κρατών. Η Αθήνα απορρίπτει οποιαδήποτε ερμηνεία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων ή αποδοχή των τουρκικών διεκδικήσεων επί της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Η στρατηγική σημασία του GSI για την Ευρώπη

Το έργο του Great Sea Interconnector δεν αποτελεί απλώς ένα διμερές εγχείρημα, αλλά ένα ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος (PCI), κρίσιμο για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Γηραιάς Ηπείρου. Η ολοκλήρωση των ερευνών βυθού αποτελεί το πρώτο και αναγκαίο βήμα για την υλοποίηση της διασύνδεσης, γεγονός που καθιστά την απρόσκοπτη συνέχιση των εργασιών ζήτημα υψίστης σημασίας για την ενεργειακή στρατηγική ολόκληρης της περιοχής.