Google, Meta και TikTok κατά Καλιφόρνιας: Δικαστικό «μπλόκο» στον νόμο για τα social media και τους ανηλίκους

Σε μια μετωπική σύγκρουση με τις ρυθμιστικές αρχές των Ηνωμένων Πολιτειών προχωρούν οι τεχνολογικοί κολοσσοί. Η Google, η Meta και το TikTok προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη ζητώντας να μπλοκάρουν την εφαρμογή ενός νέου, αυστηρού νόμου στην Καλιφόρνια, ο οποίος στοχεύει στον περιορισμό του εθισμού των παιδιών και των εφήβων κάτω των 16 ετών στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Τι προβλέπει ο επίμαχος νόμος Assembly Bill 1709

Η νομοθεσία, γνωστή ως Assembly Bill 1709, υπεγράφη στις 10 Σεπτεμβρίου από τον κυβερνήτη της πολιτείας, Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος τόνισε ότι η ασφάλεια των ανηλίκων οφείλει να τίθεται στο επίκεντρο της τεχνολογικής εξέλιξης. Ο νόμος απαγορεύει ρητά στις πλατφόρμες να προσφέρουν σε χρήστες κάτω των 16 ετών λειτουργίες που αξιολογούνται ως «ψυχολογικά εκμεταλλευτικές» και θεωρείται ότι καλλιεργούν καταναγκαστική συμπεριφορά.

Στο στόχαστρο των απαγορεύσεων βρίσκονται μηχανισμοί όπως η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο (autoplay) και οι αλγοριθμικές, εξατομικευμένες προτάσεις περιεχομένου. Επιπλέον, το νομικό πλαίσιο προβλέπει ακόμη και τη διαγραφή των λογαριασμών ανηλίκων που συνεχίζουν να αξιοποιούν αυτές τις δυνατότητες, επιβάλλοντας ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι ψηφιακές εφαρμογές.

Τα νομικά επιχειρήματα: Πρώτη Τροπολογία και ελευθερία του λόγου

Οι τρεις εταιρείες κατέθεσαν χωριστές αγωγές σε ομοσπονδιακά δικαστήρια της πολιτείας —η Google στο Σαν Χοσέ, η Meta στο Σαν Φρανσίσκο και το TikTok στο Λος Άντζελες— στρεφόμενες κατά του γενικού εισαγγελέα της Καλιφόρνιας, Ρομπ Μπόντα. Κεντρικός άξονας της επιχειρηματολογίας τους είναι ότι ο νέος νόμος παραβιάζει την Πρώτη Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος περί ελευθερίας του λόγου.

Σύμφωνα με τις πλατφόρμες, η πολιτεία επιχειρεί αντισυνταγματικά να υπαγορεύσει τον τρόπο παρουσίασης του περιεχομένου, υποκαθιστώντας ταυτόχρονα τον ρόλο και την κρίση των γονέων. Η Meta, μητρική του Facebook και του Instagram, υπογράμμισε ότι το κράτος δεν έχει το δικαίωμα να παρακάμπτει τις συντακτικές αποφάσεις της σχετικά με την επιλογή και την προβολή αναρτήσεων τρίτων. Παράλληλα, οι εταιρείες επικαλούνται το Άρθρο 230 του ομοσπονδιακού νόμου Communications Decency Act, το οποίο τους παρέχει ευρεία ασυλία για το περιεχόμενο που δημοσιεύουν οι χρήστες.

Η διεθνής πίεση για την ψυχική υγεία και οι αντιδράσεις

Η δικαστική διαμάχη εκτυλίσσεται σε ένα περιβάλλον εντεινόμενης πίεσης για τη Silicon Valley. Χιλιάδες αγωγές από γονείς, σχολικές περιφέρειες και δήμους βρίσκονται σε εξέλιξη στις ΗΠΑ, κατηγορώντας εταιρείες όπως η Google, η Meta, το TikTok και η Snap ότι σχεδίασαν εσκεμμένα εθιστικές υπηρεσίες που συνδέονται με την επιδείνωση της ψυχικής υγείας των νέων, προκαλώντας άγχος, κατάθλιψη και αυτοκτονικό ιδεασμό.

Την ίδια ώρα, ρυθμιστικές πρωτοβουλίες λαμβάνονται παγκοσμίως, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Αυστραλία, η οποία έχει ήδη θεσπίσει πλήρη απαγόρευση πρόσβασης στα social media για ανηλίκους κάτω των 16 ετών. Εντούτοις, ο νόμος της Καλιφόρνιας έχει δεχθεί επικρίσεις και από υπερασπιστές των ψηφιακών δικαιωμάτων, όπως το Electronic Frontier Foundation, το οποίο έκανε λόγο για έναν «τεράστιο εφιάλτη για την ιδιωτικότητα και την ελευθερία της έκφρασης», αποτυπώνοντας το περίπλοκο τοπίο ανάμεσα στην προστασία των παιδιών και τις συνταγματικές ελευθερίες.