ECOFIN: Πώς η Μάλτα «πάγωσε» τη νέα ευρωπαϊκή φορολογία στα τσιγάρα

Σε αδιέξοδο οδηγήθηκαν οι συζητήσεις στο πρόσφατο Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECOFIN), καθώς ένα κράτος-μέλος, το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες είναι η Μάλτα, μπλόκαρε τα σχέδια για την επιβολή ενιαίων και αυξημένων φόρων στα καπνικά προϊόντα. Η εμπλοκή αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα όρια της ευρωπαϊκής φορολογικής εναρμόνισης και το βάρος του κανόνα της ομοφωνίας.

Το βέτο της Βαλέτας και ο κανόνας της ομοφωνίας

Στις ευρωπαϊκές συνόδους όπου εξετάζονται φορολογικά ζητήματα, η απαίτηση για ομόφωνη απόφαση μεταξύ των «27» δίνει σε κάθε πρωτεύουσα ισχυρό δικαίωμα αρνησικυρίας. Η Μάλτα φέρεται να εκμεταλλεύτηκε αυτό ακριβώς το προνόμιο, εκφράζοντας σοβαρές επιφυλάξεις απέναντι στην αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολόγηση των καπνικών προϊόντων (Tobacco Taxation Directive).

Η στάση της Βαλέτας υπαγορεύεται κυρίως από τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις που θα είχε μια απότομη αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στον εγχώριο πληθωρισμό και στην αγοραστική δύναμη των πολιτών. Παράλληλα, μικρότερα κράτη-μέλη τείνουν συχνά να υπερασπίζονται με σθένος τη φορολογική τους αυτονομία, θεωρώντας ότι οι ιδιαιτερότητες της τοπικής οικονομίας δεν μπορούν να εξισωθούν με τις πολιτικές των ισχυρότερων οικονομιών της κεντρικής Ευρώπης.

Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση για τα καπνικά προϊόντα

Η πρόταση που τέθηκε στο τραπέζι του ECOFIN εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση της κατανάλωσης καπνού και την ενίσχυση της δημόσιας υγείας. Το σχέδιο προέβλεπε σημαντική αύξηση των ελάχιστων συντελεστών φόρου στα παραδοσιακά τσιγάρα, αλλά και την πρώτη συγκροτημένη προσπάθεια φορολόγησης των νέων εναλλακτικών προϊόντων, όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού.

Στόχος των Βρυξελλών είναι να περιοριστεί το διασυνοριακό εμπόριο και το λαθρεμπόριο που τροφοδοτούνται από τις μεγάλες αποκλίσεις στις τιμές μεταξύ γειτονικών κρατών-μελών. Ωστόσο, η εξίσωση των συντελεστών συναντά αντιδράσεις από χώρες που φοβούνται ότι μια υπέρμετρη φορολόγηση θα ενισχύσει τελικά την παράνομη αγορά αντί να αυξήσει τα δημόσια έσοδα.

Η επόμενη ημέρα για την ευρωπαϊκή φορολογική πολιτική

Το πάγωμα των διαπραγματεύσεων συνιστά ένα ακόμη πισωγύρισμα για την ευρωπαϊκή πολιτική φορολογικής σύγκλισης. Παρά τις πιέσεις που ασκούνται από κράτη με υψηλή φορολογία στα καπνικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται πλέον να επαναξιολογήσει το πλαίσιο και να καταθέσει έναν συμβιβαστικό οδικό χάρτη που θα μπορέσει να κάμψει τις αντιρρήσεις της Μάλτας.

Το περιστατικό υπογραμμίζει για πολλοστή φορά τη δυσκολία λήψης αποφάσεων στον τομέα της φορολογίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου η διατήρηση της εθνικής κυριαρχίας παραμένει κόκκινη γραμμή για αρκετές κυβερνήσεις.