Χατζηδάκης: Οριζόντια Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης για τις περιοχές απολιγνιτοποίησης – Προτεραιότητα σε κάθε πολιτική και χρηματοδότηση

Η τροπολογία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης θεσμοθετεί ειδική μεταχείριση για τις περιοχές που επηρεάζονται από την ενεργειακή μετάβαση.

Μόνιμο θεσμικό πλαίσιο για την ειδική αντιμετώπιση των περιοχών Δίκαιης Μετάβασης δημιουργεί η τροπολογία που κατέθεσε στη Βουλή ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης. Με τη νέα ρύθμιση θεσπίζεται η «Οριζόντια Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης», η οποία προβλέπει ότι οι ανάγκες των περιοχών που επηρεάζονται από την απολιγνιτοποίηση και την ενεργειακή μετάβαση θα λαμβάνονται υπόψη κατά προτεραιότητα σε κάθε νομοθετική πρωτοβουλία, πρόγραμμα και χρηματοδοτικό εργαλείο.

Η τροπολογία κατατέθηκε στο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης για την ενδυνάμωση της προστασίας των καταναλωτών, το οποίο συζητείται στην Ολομέλεια της Βουλής.

Θεσμική θωράκιση για τις περιοχές Δίκαιης Μετάβασης

Με τη νέα διάταξη η ειδική μέριμνα για τις περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της ενεργειακής μετάβασης αποκτά οριζόντιο και δεσμευτικό χαρακτήρα.

Στόχος είναι κάθε νέα δημόσια πολιτική, ανεξάρτητα από το αντικείμενό της, να εξετάζει τις ιδιαίτερες ανάγκες των συγκεκριμένων περιοχών, ώστε να διασφαλίζεται ότι η μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο δεν θα δημιουργήσει νέες ανισότητες.

Η ρύθμιση αφορά τις περιοχές που επηρεάζονται από την εφαρμογή του προγράμματος απολιγνιτοποίησης και απανθρακοποίησης, οι οποίες καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα νέο οικονομικό και αναπτυξιακό περιβάλλον.

Τα υφιστάμενα μέτρα στήριξης και η ενίσχυσή τους

Ήδη, σύμφωνα με την κυβερνητική ανακοίνωση, εφαρμόζονται ειδικές πολιτικές στήριξης για τις περιοχές Δίκαιης Μετάβασης.

Σε αυτές περιλαμβάνονται τα Σχέδια Δίκαιης Μετάβασης, τα οποία προβλέπουν χρηματοδοτήσεις και δράσεις για τη δημιουργία νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων, αλλά και παρεμβάσεις όπως η αυξημένη μοριοδότηση κατοίκων των περιοχών αυτών σε διαδικασίες προσλήψεων στο Δημόσιο.

Παράλληλα, μέσω του αναπτυξιακού νόμου προβλέπονται αυξημένα επίπεδα ενισχύσεων για επιχειρήσεις που επενδύουν στις συγκεκριμένες περιοχές, με στόχο τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την προσέλκυση επενδύσεων.

Με την τροπολογία, οι παρεμβάσεις αυτές δεν παραμένουν αποσπασματικές, αλλά εντάσσονται σε ένα συνολικό θεσμικό πλαίσιο.

Από την πολιτική δέσμευση στη θεσμική κατοχύρωση

Η νέα ρύθμιση έρχεται σε συνέχεια πρωτοβουλίας του Κωστή Χατζηδάκη, ο οποίος είχε ζητήσει με επιστολή του τον Σεπτέμβριο του 2025 από τα συναρμόδια υπουργεία να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των περιοχών Δίκαιης Μετάβασης σε κάθε νομοθετική πρωτοβουλία, όπου αυτό είναι δυνατό.

Με την κατάθεση της τροπολογίας, η συγκεκριμένη κατεύθυνση αποκτά πλέον επίσημη μορφή και μετατρέπεται σε σταθερή κυβερνητική υποχρέωση κατά τον σχεδιασμό δημόσιων πολιτικών.

Η θεσμοθέτηση της Οριζόντιας Ρήτρας Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί, σύμφωνα με την κυβέρνηση, απάντηση και σε αιτήματα βουλευτών, περιφερειακών και τοπικών αρχών των περιοχών που βρίσκονται σε διαδικασία παραγωγικού μετασχηματισμού.

Στο επίκεντρο η επόμενη ημέρα μετά τον λιγνίτη

Η κυβερνητική επιλογή εντάσσεται στη συνολικότερη στρατηγική για τη μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, με έμφαση στις επενδύσεις, την απασχόληση και τη δημιουργία νέων οικονομικών ευκαιριών.

Με τη νέα ρύθμιση, οι περιοχές Δίκαιης Μετάβασης αποκτούν ένα μόνιμο «δίχτυ ασφαλείας», ώστε η ενεργειακή αλλαγή να συνοδευτεί από στοχευμένες πολιτικές στήριξης και όχι από απώλεια παραγωγικών δυνατοτήτων.