Ναυτιλία: Τριπλασιασμό των κονδυλίων για την πράσινη μετάβαση ζητούν από την ΕΕ οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές

Την άμεση ανάγκη τριπλασιασμού των διαθέσιμων κονδυλίων και δικαιωμάτων εκπομπών για τη στήριξη της πράσινης μετάβασης στον ναυτιλιακό κλάδο επισημαίνουν οι Ευρωπαίοι πλοιοκτήτες. Με επίσημη παρέμβασή της, η Ένωση Ευρωπαίων Εφοπλιστών (ECSA) τονίζει ότι η υφιστάμενη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπολείπεται σημαντικά των πραγματικών αναγκών, αφήνοντας ακάλυπτο το υπέρογκο κόστος υιοθέτησης καθαρότερων τεχνολογιών και καυσίμων.

Σύμφωνα με εμπεριστατωμένη μελέτη της ECSA, οι απαιτούμενοι πόροι για την περίοδο 2028-2040 ανέρχονται σε τουλάχιστον 33 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό είναι τριπλάσιο από τα περίπου 11 δισ. ευρώ που προβλέπει η Κομισιόν, με τον υπολογισμό να βασίζεται σε εκτιμώμενη τιμή 100 ευρώ ανά δικαίωμα εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα.

Ο μηχανισμός SMAP και το μεγάλο χάσμα στο κόστος καυσίμων

Στο επίκεντρο των διεκδικήσεων βρίσκεται ο σχεδιαζόμενος ευρωπαϊκός μηχανισμός SMAP (Sustainable Maritime Alternative Propulsion). Στόχος του εργαλείου αυτού είναι η διάθεση δικαιωμάτων εκπομπών με εμπορική αξία στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις, ώστε να αντισταθμίζεται μέρος του πρόσθετου κόστους των βιώσιμων καυσίμων. Ενώ οι Βρυξέλλες προτείνουν την κατανομή 110 εκατομμυρίων δικαιωμάτων, η ECSA υπογραμμίζει πως απαιτούνται τουλάχιστον 330 εκατομμύρια δικαιώματα.

Το βασικότερο εμπόδιο για την απανθρακοποίηση των θαλάσσιων μεταφορών παραμένει η τιμή των εναλλακτικών καυσίμων, τα οποία εξακολουθούν να είναι κατά μέσο όρο τέσσερις φορές ακριβότερα από τα συμβατικά ορυκτά καύσιμα. Παρότι η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει κάλυψη έως και 90% του πρόσθετου κόστους για τεχνολογίες και ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης, ο κλάδος προειδοποιεί: εάν οι αιτήσεις υπερβούν τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, η ενίσχυση θα μειωθεί αναλογικά, υπονομεύοντας την επενδυτική ασφάλεια.

Η επιβάρυνση στο EU ETS και η πρωτοκαθεδρία των Ευρωπαίων

Η ναυτιλία συνεισφέρει δυσανάλογα μεγάλα ποσά στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (EU ETS). Αν και αντιπροσωπεύει μόλις το 10% των συνολικών εκπομπών του συστήματος, απορροφά ετησίως περίπου το 20% των δημοπρατούμενων δικαιωμάτων (90 εκατ. δικαιώματα), με το ετήσιο κόστος να φτάνει τα 9 δισ. ευρώ. Σε αντίθεση με άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες ή τις αερομεταφορές, η ναυτιλία δεν έλαβε ποτέ δωρεάν δικαιώματα, ενώ από το 2026 καλείται να καλύπτει το 100% των εκπομπών της.

Με βάση αυτά τα δεδομένα, η συνολική επιβάρυνση του κλάδου έως το 2040 μπορεί να αγγίξει τα 117 δισ. ευρώ. Ακόμη και με την πρόταση της ECSA, η επιστροφή πόρων στη ναυτιλία θα αντιστοιχεί μόλις στο 28% των εισφορών της, έναντι του ισχνότατου 9% που προτείνει η Κομισιόν.

Την ίδια ώρα, οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές πρωτοστατούν διεθνώς, κατέχοντας το 44% της παγκόσμιας χωρητικότητας των υπό ναυπήγηση πλοίων με δυνατότητα χρήσης πράσινων καυσίμων. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν, η παραγγελία σύγχρονων πλοίων δεν επαρκεί χωρίς επαρκή παραγωγή καυσίμων, κατάλληλες λιμενικές υποδομές και ένταξη των έργων ενεργειακής αποδοτικότητας στις επιλέξιμες χρηματοδοτήσεις.