Τράπεζα της Ελλάδος: Η άνοδος των ακινήτων αύξησε τον πλούτο των νοικοκυριών αλλά εντείνει το στεγαστικό πρόβλημα

Μία σύνθετη πραγματικότητα για τη χρηματοοικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών καταγράφει η Τράπεζα της Ελλάδος στην εξαμηνιαία Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Ενώ η συνεχής ανοδική πορεία στις τιμές των οικιστικών ακινήτων οδήγησε σε αξιοσημείωτη ενίσχυση της καθαρής περιουσίας των πολιτών, την ίδια στιγμή καθιστά τη στέγαση δυσπρόσιτη, δημιουργώντας τις πρώτες ενδείξεις συσσώρευσης κυκλικών συστημικών κινδύνων για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Η κατοικία ως βασικός μοχλός αύξησης του καθαρού πλούτου

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών, ο καθαρός πλούτος ανά κάτοικο στην Ελλάδα ενισχύθηκε κατά 7,9% το πρώτο τρίμηνο του 2026, φτάνοντας τα 87,6 χιλιάδες ευρώ έναντι 81,2 χιλιάδων ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Σχεδόν η μισή από αυτή την αύξηση (46%) αποδίδεται άμεσα στην ανατίμηση της αξίας των κατοικιών, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πλέον το 56,2% των προσαρμοσμένων περιουσιακών στοιχείων ανά κάτοικο.

Παράλληλα, ο προσαρμοσμένος δείκτης χρέους προς περιουσιακά στοιχεία υποχώρησε στο 9,2%, διατηρώντας την οικονομική εικόνα των νοικοκυριών σε υγιή επίπεδα βραχυπρόθεσμα και σαφώς χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (10,4%). Ωστόσο, η υπερβολική συγκέντρωση του εγχώριου πλούτου στα ακίνητα καθιστά την αγορά ευάλωτη σε μελλοντικές διορθώσεις.

Ιστορικό ρεκόρ τιμών και στεγαστική πίεση

Η ανοδική πορεία της κτηματαγοράς συνεχίστηκε με ηπιότερο αλλά σταθερό ρυθμό, ξεπερνώντας οριστικά το προηγούμενο ιστορικό υψηλό του 2008. Συγκεκριμένα, οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 5,5% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, με τον σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στο 114,2 (έναντι 101,7 το 2008). Η άνοδος ήταν εντονότερη στα νεόδμητα διαμερίσματα (+6,2%) συγκριτικά με τα παλαιότερα (+5,0%).

Γεωγραφικά, η περιφέρεια κατέγραψε τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση (7,1%), ενώ στην Αθήνα οι τιμές ενισχύθηκαν κατά 5,0% και στη Θεσσαλονίκη κατά 4,7%. Αυτή η γενικευμένη αύξηση, σε συνδυασμό με την παράλληλη άνοδο των ενοικίων, δυσχεραίνει σημαντικά την πρόσβαση των πολιτών στην αγορά κατοικίας. Για τον λόγο αυτό, η κεντρική τράπεζα υπογραμμίζει την ανάγκη στενής παρακολούθησης των πιστοδοτικών κριτηρίων από τα πιστωτικά ιδρύματα, δεδομένης της σταδιακής ανάκαμψης των στεγαστικών δανείων.

Ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης: Οι προτάσεις της ΤτΕ

Το ράλι των τιμών συντηρείται κυρίως από τη δομική ανισορροπία ανάμεσα στην ισχυρή ζήτηση και την περιορισμένη προσφορά. Από τη μία πλευρά, οι ξένες άμεσες επενδύσεις σε ακίνητα αυξήθηκαν κατά 9,5% το πρώτο εξάμηνο του 2026, αγγίζοντας το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, παρά τις πρόσφατες αλλαγές στο πλαίσιο της Golden Visa. Ταυτόχρονα, η εγχώρια ζήτηση ενισχύεται από τη συνεχιζόμενη αστικοποίηση και την αύξηση των μονοπρόσωπων και μονογονεϊκών νοικοκυριών.

Από την πλευρά της προσφοράς, το διαθέσιμο κτιριακό απόθεμα παραμένει ελλειμματικό λόγω υποτονικών ρυθμών κατασκευής και απόσυρσης ακινήτων. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η Τράπεζα της Ελλάδος προκρίνει την άμεση επιτάχυνση μέτρων κρατικής παρέμβασης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η παροχή κινήτρων για την επαναφορά κλειστών ακινήτων στην αγορά, η ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση των υφιστάμενων κτιρίων, καθώς και η ενίσχυση της ανάπτυξης νέων προσιτών οικιστικών συγκροτημάτων.