Θέμης Πάνου: «Στη σκηνή δεν υπάρχουν φύλα» – Η μεταμόρφωση και το στοίχημα στην Πειραιώς 260

Με ένα αυστηρό μαύρο φόρεμα, έντονο κόκκινο κραγιόν και ένα λιτό, σχεδόν εξομολογητικό σκηνικό, ο Θέμης Πάνου αναλαμβάνει έναν από τους πιο απαιτητικούς ρόλους της μακράς πορείας του. Στον μονόλογο «Η μάνα μου με πέταξε στη θάλασσα», που παρουσιάζεται στην Πειραιώς 260 (Χώρος Η) στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου, ο καταξιωμένος ηθοποιός ενσαρκώνει μια νεαρή δασκάλα, η οποία το φθινόπωρο του 1950 αφήνει την πατρίδα της στην Κοζάνη για να διδάξει σε ένα απομονωμένο κυκλαδίτικο νησί. Πρόκειται για μια ερμηνευτική δοκιμασία διάρκειας 70 λεπτών, που υπερβαίνει τη συμβατική αναπαράσταση και θέτει καίρια ερωτήματα για την ίδια την τέχνη της υποκριτικής.

Η ανθρώπινη εμπειρία πέρα από τα όρια του φύλου

Παρά την πλούσια διαδρομή του στο θέατρο, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο —με κορυφαία διάκριση το βραβείο καλύτερης ανδρικής ερμηνείας στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2013 για το «Miss Violence»— ο 66χρονος ηθοποιός δεν είχε υποδυθεί ποτέ στο παρελθόν γυναικείο χαρακτήρα. Ωστόσο, η προσέγγισή του αρνείται συνειδητά τα εξωτερικά κλισέ και τη μίμηση της θηλυκότητας. «Η ανθρώπινη εμπειρία και η περιπέτειά της είναι αυτό που με ενδιέφερε», σημειώνει ο ίδιος, συμπληρώνοντας πως στη θεατρική συνθήκη η ουσία βρίσκεται αλλού: «Στη σκηνή δεν υπάρχουν φύλα. Όσο πιο ευρύχωρος είναι ο ηθοποιός, τόσο περισσότερες ερμηνευτικές δυνατότητες διαθέτει».

Η ηρωίδα που υποδύεται εκπροσωπεί την αθωότητα και τον αυθορμητισμό μιας μεταπολεμικής γενιάς που επιχείρησε να δραπετεύσει από την ασφυξία της συντηρητικής επαρχίας. Μέσα από την πορεία της, ο Θέμης Πάνου αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στη δίψα για ζωή και τα άκαμπτα κοινωνικά «πρέπει», μια συνθήκη που παραμένει διαχρονική.

Η υπαρξιακή αναμέτρηση της σκηνής και η εσωτερική αλλαγή

Για τον έμπειρο ηθοποιό, η διαδικασία της ενσάρκωσης δεν αποτελεί απλώς μια επαγγελματική πράξη, αλλά μια βαθιά υπαρξιακή διαδικασία. Απορρίπτει την ιδέα ότι η επίδραση των ρόλων στον καλλιτέχνη είναι μια ρομαντική ψευδαίσθηση. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι οι ρόλοι λειτουργούν ως «βακτηρίες» που καθοδηγούν τον ηθοποιό σε άγνωστες πτυχές του ίδιου του του εαυτού. Η αναμέτρηση με ένα κείμενο, ιδιαίτερα σε απαιτητικούς χώρους όπως η Επίδαυρος, δοκιμάζει τα σωματικά και ψυχικά όρια του ερμηνευτή, ανασύροντας μνήμες και συναισθήματα από έναν ανεξερεύνητο εσωτερικό ωκεανό.

Ο πληθωρισμός του θεάτρου και η πρόκληση της ορατότητας

Πέρα από την τρέχουσα παράστασή του, ο Θέμης Πάνου καταθέτει έναν διεισδυτικό προβληματισμό για το σύγχρονο θεατρικό τοπίο. Παρατηρεί ότι ο υπερπληθωρισμός παραστάσεων που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια ελλοχεύει τον κίνδυνο υποτίμησης της συνολικής καλλιτεχνικής αξίας, καθώς αξιόλογες προσπάθειες και ταλαντούχοι νέοι δημιουργοί συχνά χάνονται μέσα στον τεράστιο όγκο της παραγωγής.

Παράλληλα, εκφράζει την επιφύλαξή του για τη σύγχυση μεταξύ πραγματικής καλλιτεχνικής αξίας και ψηφιακής παρουσίας. Σε μια εποχή όπου η υπερέκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τείνει να γίνει προαπαιτούμενο αναγνώρισης, ο ίδιος επιμένει στην αυθεντικότητα της φυσικής παρουσίας στο σανίδι: η μόνη ουσιαστική έκθεση παραμένει εκείνη πάνω στη σκηνή, όπου ο καλλιτέχνης αποκαλύπτεται απόλυτα μπροστά στο κοινό του.