Ναυάγιο 4.700 ετών στην Τουρκία: Τα σπάνια ευρήματα που ρίχνουν φως στα μυστικά της αρχαίας ναυσιπλοΐας

Μία από τις σημαντικότερες υποθαλάσσιες αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων δεκαετιών ήρθε στο φως στα ανοιχτά του νησιού Κέκοβα, στην επαρχία της Αττάλειας στη νότια Τουρκία. Ερευνητές εντόπισαν τα κατάλοιπα ενός εμπορικού σκάφους που χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, περίπου μεταξύ του 2600 και του 2400 π.Χ., περίοδο κατά την οποία ανεγειρόταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας. Παρότι το ξύλινο κύτος του πλοίου έχει αποσυντεθεί στο πέρασμα σχεδόν πέντε χιλιετιών, το φορτίο του παρέμεινε αναλλοίωτο σε βάθος 30 μέτρων, καθιστώντας το πιθανότατα το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο ποντοπόρου πλοίου στον κόσμο.

Τα πολύτιμα κεραμικά και τα οργανικά κατάλοιπα στο φορτίο

Στον θαλάσσιο πυθμένα καταγράφηκαν περισσότερα από 30 κεραμικά αγγεία, κυρίως αμφορείς, μαζί με τρεις πέτρινες άγκυρες. Το στοιχείο που προκάλεσε έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον είναι η εξαιρετική διατήρηση οργανικών καταλοίπων στο εσωτερικό αρκετών αγγείων. Η αρχαιολόγος Κάριν Σογουάντα, από το Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, εξέφρασε την έκπληξή της για την ασυνήθιστα μεγάλη ποσότητα υλικού που διασώθηκε, σημειώνοντας χαρακτηριστικά στο BBC ότι η εικόνα ξεπέρασε κάθε προσδοκία.

Οι εργαστηριακές αναλύσεις επικεντρώνονται πλέον στον προσδιορισμό των ουσιών αυτών, οι οποίες ενδέχεται να είναι ελαιόλαδο, οίνος, ρητίνη ή άλλα προϊόντα της εποχής. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο επαναχρησιμοποίησης των αμφορέων, στοιχείο σύνηθες στο αρχαίο διαμετακομιστικό εμπόριο. Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει ένας αμφορέας με εννέα εγχάρακτα σημάδια και δύο οπές. Σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, υπάρχουν ενδείξεις ότι το συγκεκριμένο σκεύος λειτουργούσε ως αναδευτήρας για την παρασκευή τυριού ή βουτύρου, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα πληρώματα επεξεργάζονταν τρόφιμα εν πλω κατά τα μακρινά τους ταξίδια.

Εμπορικές διαδρομές και πέτρινες άγκυρες στη Μεσόγειο

Η χρονολόγηση του ναυαγίου βασίστηκε στην τυπολογική και τεχνοτροπική ανάλυση των κεραμικών, καθώς η απουσία ξύλου δεν επέτρεψε τη χρήση ραδιοχρονολόγησης με άνθρακα. Οι αναλύσεις της σύστασης του πηλού υποδεικνύουν ότι ορισμένα από τα αγγεία κατασκευάστηκαν σε εργαστήρια της κοιλάδας του Ιορδάνη, στην αρχαία Εγγύς Ανατολή. Αντίστοιχη κεραμική έχει ανακαλυφθεί στην Αίγυπτο, στην Τροία και στην Κρήτη, ενισχύοντας τη θεωρία για ένα ανεπτυγμένο δίκτυο υπερπόντιων επαφών κατά την 3η χιλιετία π.Χ.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το πλοίο είχε αποπλεύσει από κάποιο λιμάνι των ανατολικών μεσογειακών ακτών με προορισμό το Αιγαίο, πιθανώς την Κρήτη ή τα στενά της Τρωάδας. Στον χώρο βρέθηκαν επίσης τρεις διάτρητες πέτρινες άγκυρες, όμοιες με ευρήματα από την Κύπρο και την Ανατολία, αν και παραμένει υπό διερεύνηση εάν ανήκαν όλες στο ίδιο σκάφος. Οι υποβρύχιες έρευνες συνεχίζονται, φιλοδοξώντας να προσφέρουν οριστικές απαντήσεις για τη ναυπηγική γνώση, τις θαλάσσιες διαδρομές και τη διαβίωση των ναυτικών πριν από 4.700 χρόνια.