Ιαπωνία: Γιατί όλοι οι πολίτες μπορεί να έχουν το ίδιο επώνυμο μέχρι το 2531

Μια ιδιαίτερη δημογραφική και νομική πραγματικότητα αντιμετωπίζει η Ιαπωνία, καθώς σε περίπου 500 χρόνια από σήμερα όλοι οι πολίτες της χώρας ενδέχεται να φέρουν το ίδιο ακριβώς επώνυμο. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας επιστημονικής μελέτης, η οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνέπειες της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με τα οικογενειακά ονόματα.

Το μαθηματικό μοντέλο και η επικράτηση του ονόματος «Σάτο»

Η έρευνα διεξήχθη υπό την καθοδήγηση του Χιρόσι Γιοσίντα, καθηγητή οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Τοχόκου. Σύμφωνα με τις προβολές του, εάν διατηρηθεί το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, μέχρι το έτος 2531 κάθε Ιάπωνας πολίτης θα ονομάζεται «Σάτο». Το συγκεκριμένο επώνυμο είναι ήδη το πιο διαδεδομένο στη χώρα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 1,5% του συνολικού πληθυσμού, με το επώνυμο «Σουζούκι» να ακολουθεί στη δεύτερη θέση.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το ποσοστό των πολιτών που ονομάζονται Σάτο αυξήθηκε κατά 1,0083 φορές μεταξύ 2022 και 2023. Εάν αυτός ο ρυθμός παραμείνει αμετάβλητος, υπολογίζεται ότι έως το 2446 το 50% του πληθυσμού θα φέρει αυτό το όνομα, ενώ το 2531 η επικράτησή του θα αγγίξει το απόλυτο 100%. Όπως υπογράμμισε ο καθηγητής Γιοσίντα, σε ένα τέτοιο σενάριο η κοινωνία θα αναγκαζόταν να υιοθετήσει αριθμούς ή αποκλειστικά μικρά ονόματα για τη διάκριση των πολιτών.

Ο αναχρονιστικός Αστικός Κώδικας του 19ου αιώνα

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στον Αστικό Κώδικα της Ιαπωνίας, ο οποίος θεσπίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Πρόκειται για τη μοναδική χώρα στον κόσμο που επιβάλλει διά νόμου στα παντρεμένα ζευγάρια να επιλέγουν υποχρεωτικά ένα κοινό επώνυμο. Στην πράξη, στο 95% των περιπτώσεων είναι οι γυναίκες εκείνες που αναγκάζονται να αλλάξουν το επίθετό τους και να υιοθετήσουν αυτό του συζύγου τους.

Αν και το κράτος επιτρέπει την ανεπίσημη αναγραφή του πατρικού ονόματος σε ορισμένα έγγραφα, όπως διαβατήρια και άδειες οδήγησης, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ζητούν επίμονα τον πλήρη εκσυγχρονισμό του πλαισίου. Από την άλλη πλευρά, συντηρητικοί κύκλοι του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος εκφράζουν έντονες αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση χωριστών επιθέτων θα μπορούσε να διαταράξει την οικογενειακή συνοχή και να προκαλέσει σύγχυση στα παιδιά.

Η εναλλακτική λύση για τη διάσωση της πολιτιστικής κληρονομιάς

Η μελέτη του Πανεπιστημίου Τοχόκου εξέτασε επίσης το σενάριο της μεταρρύθμισης του νόμου, ώστε να επιτραπεί στα ζευγάρια να διατηρούν τα προσωπικά τους επώνυμα εφόσον το επιθυμούν. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, εάν υιοθετηθεί αυτό το μέτρο, το ποσοστό των ανθρώπων με το επώνυμο Σάτο θα περιοριστεί μόλις στο 7,96% έως το έτος 2531.

Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζουν οι ερευνητές, όχι μόνο θα αποφευχθεί μια πρωτοφανής κοινωνική ομογενοποίηση, αλλά θα διασωθεί και η πλούσια πολιτιστική και οικογενειακή κληρονομιά των χιλιάδων διαφορετικών ιαπωνικών ονομάτων που κινδυνεύουν να εκλείψουν οριστικά.