Ύπνος: Γιατί οι λιγότερες από 5 ώρες αυξάνουν τον κίνδυνο για 37 ασθένειες – Τα ευρήματα νέας έρευνας

Σημαντικές επιπτώσεις στη μακροπρόθεσμη υγεία φαίνεται πως επιφέρει η συστηματική στέρηση ύπνου, σύμφωνα με μια εκτεταμένη επιστημονική μελέτη σε σχεδόν 100.000 ενήλικες. Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα άτομα που κοιμούνται λιγότερο από πέντε ώρες κάθε βράδυ αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης 37 διαφορετικών παθήσεων, υπογραμμίζοντας ότι η διάρκεια αλλά και η αρχιτεκτονική της νυχτερινής ανάπαυσης αποτελούν κρίσιμο παράγοντα πρόληψης για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Το «ιδανικό» διάστημα των 6 έως 8 ωρών και οι κίνδυνοι της έλλειψης

Η έρευνα, η οποία αξιοποίησε στοιχεία από 95.559 συμμετέχοντες της βρετανικής βάσης UK Biobank, παρακολούθησε την πορεία της υγείας των ατόμων για περίπου εννέα έτη. Στο πλαίσιο αυτό αναλύθηκαν περισσότερες από 1.000 διαφορετικές εκβάσεις υγείας, καταγράφοντας συνολικά 156 στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις ανάμεσα στα μοτίβα ύπνου και την εμφάνιση νέων διαγνώσεων.

Όπως προέκυψε από τα δεδομένα, όσοι κοιμούνταν συστηματικά κάτω από πέντε ώρες παρουσίασαν τη μεγαλύτερη συνολική ευαλωτότητα σε πολλαπλά νοσήματα. Αντιθέτως, η διάρκεια των έξι έως οκτώ ωρών ύπνου αναδείχθηκε ως το βέλτιστο διάστημα, καθώς συνδέθηκε με τον χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας. Ειδικότερα, από τις 86 καταστάσεις υγείας που εμφάνισαν μη γραμμική σχέση με τον ύπνο, στις 69 ο μικρότερος κίνδυνος εντοπίστηκε ακριβώς σε αυτό το χρονικό πλαίσιο.

Ο κρίσιμος ρόλος των σταδίων REM και του βαθύ ύπνου

Πέρα από τον συνολικό αριθμό ωρών, οι ερευνητές εστίασαν και στην ποιότητα του ύπνου, εξετάζοντας τα επιμέρους στάδιά του με τη χρήση αλγορίθμων βαθιάς μάθησης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο στάδιο REM –τη φάση όπου συνήθως εκδηλώνονται τα όνειρα– καθώς η μεγαλύτερη παραμονή σε αυτό συνδέθηκε με χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης 83 ασθενειών.

Παράλληλα, αυξημένη προστασία φάνηκε να προσφέρει και ο βαθύς ύπνος (deep sleep). Η επαρκής διάρκειά του σχετίστηκε με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης επτά σοβαρών παθήσεων, ανάμεσα στις οποίες καταγράφονται ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η μείζων καταθλιπτική διαταραχή.

Ασταθές πρόγραμμα και νυχτερινές αφυπνίσεις

Εξίσου επιβαρυντικός παράγοντας αναδείχθηκε η αστάθεια στις ώρες κατάκλισης και αφύπνισης. Οι έντονες διακυμάνσεις στο πρόγραμμα από νύχτα σε νύχτα, καθώς και τα παρατεταμένα διαστήματα εγρήγορσης κατά τη διάρκεια της νύχτας, συσχετίστηκαν με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αγχωδών διαταραχών και προβλημάτων που συνδέονται με τη χρήση ουσιών.

Οι συντάκτες της μελέτης υπενθυμίζουν ότι πρόκειται για έρευνα παρατήρησης, γεγονός που σημαίνει ότι καταγράφεται συσχέτιση και όχι άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Παράγοντες όπως ο τρόπος ζωής, η διατροφή και το προϋπάρχον ιατρικό ιστορικό διαδραματίζουν επίσης ρόλο. Παρά ταύτα, τα ευρήματα ενισχύουν την επιστημονική συναίνεση ότι ο τακτικός, αδιάκοπος ύπνος διάρκειας 7-8 ωρών αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα για τη διατήρηση της σωματικής και ψυχικής υγείας.