Νεάπολη: Η αρχιτεκτονική κληρονομιά και ο Μεσοπόλεμος στην οδό Ασκληπιού

Στην καρδιά της Αθήνας, ανάμεσα στο παλιό σπίτι του Κωστή Παλαμά και την εκκλησία του Αγίου Νικολάου στα Πευκάκια, η οδός Ασκληπιού διατηρεί ακόμη ένα πυκνό και αυθεντικό αστικό αποτύπωμα. Υπήρξε για δεκαετίες ο πυρήνας της Νεάπολης, του πρώτου ιστορικού «προαστίου» της πρωτεύουσας, το οποίο μετά το 1900 εξελίχθηκε σε ένα ιδιότυπο αθηναϊκό «καρτιέ λατέν». Εκεί συναντήθηκαν διανοούμενοι, φοιτητές, γιατροί και επαγγελματίες, διαμορφώνοντας ένα ζωντανό μωσαϊκό κοινωνικής και πνευματικής ζωής.

Η οικοδομική αναγέννηση της δεκαετίας του 1930

Μετά το 1930, η περιοχή γνώρισε μια ραγδαία οικοδομική ανάπτυξη. Σημαντικές επενδύσεις στη γη αντικατέστησαν σταδιακά τα παλιά νεοκλασικά και τα λαϊκά μονώροφα σπίτια με σύγχρονες κατασκευές, ανταποκρινόμενες στην αυξημένη ζήτηση των ευκατάστατων μεσοαστών για κατοικίες υψηλών προδιαγραφών. Έτσι, δημιουργήθηκε ένα ενιαίο οικιστικό συνεχές ανάμεσα στη Νεάπολη, τα Εξάρχεια και το Κολωνάκι.

Περπατώντας σήμερα στο τμήμα από τη Σόλωνος έως τη Δερβενίων, παρατηρεί κανείς μια εντυπωσιακή συγκέντρωση πολυκατοικιών που ανεγέρθηκαν μεταξύ 1934 και 1939. Αυτά τα κτίρια δεν πρόσφεραν απλώς τις ανέσεις της προηγμένης Ευρώπης στους κατοίκους τους, αλλά εισήγαγαν καινοτόμο τεχνογνωσία και απαράμιλλη αισθητική, αποτυπώνοντας τον δυναμισμό του προπολεμικού μοντερνισμού στο κέντρο της πόλης.

Τα εμβληματικά κτίρια και οι πρωτοπόροι αρχιτέκτονες

Από τη γωνία Σόλωνος και Ασκληπιού προς την οδό Ναυαρίνου, εκτείνεται ένα σχεδόν συμπαγές μέτωπο κτιρίων του Μεσοπολέμου. Ξεχωριστή θέση κατέχει η πολυκατοικία στον αριθμό 19, δημιούργημα του σπουδαίου αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Κυριακίδη, η οποία πρόσφατα αποκαταστάθηκε αναδεικνύοντας τις λιτές, αλλά επιβλητικές γραμμές της. Δίπλα ακριβώς, στον αριθμό 17, δεσπόζει το κτίριο του Τ. Καμάρα από το 1937, ενώ στην Ασκληπιού 35 συναντά κανείς μια εξαιρετικά κομψή κατασκευή με εμφανείς κεντροευρωπαϊκές επιρροές, σχεδιασμένη από τον πολιτικό μηχανικό Κωνσταντίνο Κωττάκη.

Η αρχιτεκτονική αυτή άνθηση επεκτάθηκε και στους γύρω δρόμους, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την πρότυπη πολυκατοικία του Βασίλη Δούρα στη συμβολή Μαυρομιχάλη και Ναυαρίνου (1936), καθώς και το έργο του Ισαάκ Σαπόρτα στη Σόλωνος 74. Στον αριθμό 55 της Ασκληπιού, στη γωνία με την Αραχώβης, μια ακόμη πολυκατοικία διασώζει τον αρχικό χρωματισμό της στο αρτιφισιέλ επίχρισμα, θυμίζοντας στους περαστικούς τη διαχρονική κομψότητα μιας εποχής που διαμόρφωσε οριστικά τη φυσιογνωμία της πρωτεύουσας.