Jefferies: Στοιχεία για απάτη-μαμούθ 900 εκατ. δολαρίων στην αγορά εμπορευμάτων – Ο ρόλος των Glencore και Vitol

Νέες, δραματικές διαστάσεις λαμβάνει η υπόθεση της φερόμενης απάτης στον τομέα της χρηματοδότησης εμπορευμάτων, καθώς επενδυτικό κεφάλαιο που τελεί υπό τη διαχείριση της Jefferies προσκόμισε στοιχεία για εκτεταμένη παραποίηση εγγράφων σε συναλλαγές ονομαστικής αξίας σχεδόν 900 εκατομμυρίων δολαρίων. Στο επίκεντρο του σκανδάλου βρίσκονται οι εταιρείες εμπορίας σιδηρομεταλλεύματος Radiant World και Sapphire Minmetals, οι οποίες κατηγορούνται για χρήση πλαστών παραστατικών προκειμένου να αντλήσουν υπέρογκη ρευστότητα από το διεθνές τραπεζικό σύστημα.

Πλαστογραφία «σε βιομηχανική κλίμακα» και η εμπλοκή των κολοσσών

Σύμφωνα με ένορκη κατάθεση που υποβλήθηκε σε δικαστήριο στο Λονδίνο από τον νομικό εκπρόσωπο του επενδυτικού κεφαλαίου, Κρίστοφερ Μπούσελ, οι δύο εμπορικές εταιρείες προχωρούσαν στην κατασκευή και αλλοίωση νομικών και τραπεζικών εγγράφων «σε βιομηχανική κλίμακα». Ειδικότερα, έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον 50 εμπορικές απαιτήσεις που βασίζονταν σε ανύπαρκτες ή παραποιημένες συναλλαγές.

Το fund LAM Trade Finance Group II της Point Bonita Capital, μονάδας που διαχειρίζεται η Jefferies, διεκδικεί ποσό άνω των 610 εκατομμυρίων δολαρίων. Από αυτά, περισσότερα από 550 εκατομμύρια δολάρια αφορούσαν υποτιθέμενες πωλήσεις προς κορυφαίους πολυεθνικούς ομίλους εμπορίας πρώτων υλών, συγκεκριμένα τις Glencore και Vitol. Ωστόσο, αμφότερες οι εταιρείες παρείχαν επίσημα στοιχεία που επιβεβαιώνουν ότι τα σχετικά παραστατικά ήταν πλαστά, ξεκαθαρίζοντας κατηγορηματικά προς το fund πως ουδέποτε είχαν ανεξόφλητες οφειλές προς τις ερευνώμενες εταιρείες.

Εμπόδια στους ελέγχους και δικαστικό μπλόκο 499 εκατ. δολαρίων

Η χρηματοδότηση εμπορικών απαιτήσεων (trade finance) αποτελεί συνήθη πρακτική για την άντληση κεφαλαίου κίνησης με ενέχυρο μελλοντικές πληρωμές. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ωστόσο, οι Radiant World και Sapphire Minmetals φέρονται να επιχείρησαν συστηματικά να παρεμποδίσουν την Point Bonita από το να έρθει σε άμεση επαφή με τους υποτιθέμενους αγοραστές, όπως οι Glencore, Vitol και Gunvor (νυν Centalion Group).

Όταν οι αποπληρωμές άρχισαν να καθυστερούν, ο πρόεδρος της Sapphire, Ρακές Σέθι, απαίτησε να σταματήσουν οι οχλήσεις προς τις αντισυμβαλλόμενες εταιρείες. Παρά τις προσπάθειες διακανονισμού και ορισμένες αρχικές καταβολές, οι οφειλέτες κήρυξαν στάση πληρωμών. Ως αποτέλεσμα, το αρμόδιο δικαστήριο στο Λονδίνο προχώρησε στην έκδοση παγκόσμιας εντολής δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων ύψους 499 εκατομμυρίων δολαρίων εις βάρος των δύο εταιρειών και των βασικών μετόχων τους, Ρακές Σέθι και Πίνκες Ναχάρ, οι οποίοι από την πλευρά τους αρνούνται οποιαδήποτε παρανομία.

Συστημικές ανησυχίες για τα κενά ελέγχου στο trade finance

Οι αποκαλύψεις αυτές προστίθενται σε αξιώσεις ύψους περίπου 500 εκατομμυρίων δολαρίων που έχουν ήδη εγείρει άλλοι διεθνείς τραπεζικοί κολοσσοί, μεταξύ των οποίων οι Deutsche Bank, Mizuho, Intesa Sanpaolo και Incomlend. Παρότι η άμεση έκθεση της Jefferies παραμένει περιορισμένη στο 5,9% του κεφαλαίου, η υπόθεση έχει προκαλέσει ισχυρούς κλυδωνισμούς, με παράγοντες της αγοράς να τη συγκρίνουν με τις μεγαλύτερες υποθέσεις απάτης μετά την κατάρρευση της Enron.

Το μέγεθος της φερόμενης απάτης εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας (due diligence) που εφαρμόζουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, αναδεικνύοντας τα δομικά κενά επαλήθευσης σε διασυνοριακές συναλλαγές εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.