Κατερίνα Γρέγου: Το ΕΜΣΤ ως πηγή ζωτικής γνώσης και η μεγάλη διεθνής αναγνώριση

Από το 2021, όταν η Κατερίνα Γρέγου ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), η πορεία του οργανισμού εξελίχθηκε σε έναν απαιτητικό «μαραθώνιο» με εμπόδια, προκλήσεις αλλά και στρατηγικές νίκες. Κορυφαία στιγμή αυτής της διαδρομής αποτέλεσε η πρόσφατη βράβευση του μουσείου με το European Art Award στο Αλικάντε της Ισπανίας, μια διάκριση που επισφραγίζει τη νέα του ταυτότητα και τη διεθνή του εξωστρέφεια.

Η ευρωπαϊκή διάκριση και ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Το βραβείο, το οποίο απονέμεται από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Μουσείων, επιβραβεύει τους πολιτιστικούς οργανισμούς που αξιοποιούν την τέχνη ως πεδίο ουσιαστικού διαλόγου για τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα. Το ΕΜΣΤ κατάφερε να επικρατήσει ανάμεσα σε διεθνή ιδρύματα υψηλού κύρους, όπως το Rijksmuseum και το Fenix, επιβεβαιώνοντας την επιδραστικότητα της επιμελητικής του κατεύθυνσης.

Για την Κατερίνα Γρέγου, η διάκριση αυτή αποτελεί ταυτόχρονα αναγνώριση αλλά και δέσμευση για τη συνέχεια. Όπως επισημαίνει η ίδια, ένα σύγχρονο δημόσιο μουσείο οφείλει να μην εξαντλείται στους τέσσερις τοίχους των εκθεσιακών του χώρων, αλλά να αποτελεί πηγή ζωτικής γνώσης. Μέσα από ένα πλούσιο δημόσιο πρόγραμμα που περιλαμβάνει εκπαιδευτικές δράσεις, συζητήσεις, κινηματογραφικές προβολές, συναυλίες και performances —μεγάλο μέρος των οποίων προσφέρεται δωρεάν—, το ΕΜΣΤ απευθύνεται σε ένα ευρύ και συμπεριληπτικό κοινό.

Διεθνής εξωστρέφεια και στήριξη της εγχώριας σκηνής

Κομβικός πυλώνας στη στρατηγική του μουσείου παραμένει η ουσιαστική διασύνδεση της ελληνικής καλλιτεχνικής κοινότητας με το διεθνές στερέωμα. Μέσα από το ειδικό πρόγραμμα φιλοξενίας επιμελητών, περισσότεροι από 45 διεθνείς επιμελητές από μεγάλα μουσεία και μπιενάλε του εξωτερικού έχουν επισκεφθεί την Ελλάδα, αποκτώντας πρόσβαση σε αρχείο με περισσότερα από 300 portfolios Ελλήνων δημιουργών. Παράλληλα, τα προγράμματα mentoring και τα residencies λειτουργούν ως σταθερή γέφυρα ανάμεσα στην εγχώρια και τη διεθνή σκηνή.

Από τους θεματικούς κύκλους στη μεγάλη έκθεση του Ουίλιαμ Κέντριτζ

Η ταυτότητα του ΕΜΣΤ δομήθηκε μακριά από τη λογική της «τέχνης για την τέχνη» ή των αμιγώς ακαδημαϊκών αναζητήσεων. Μέσα από επιτυχημένους θεματικούς κύκλους, όπως το «Statecraft», το «Modern Love», το «Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο» και το «South by Southeast», το μουσείο επικεντρώθηκε σε κρίσιμα κοινωνικά, πολιτικά και υπαρξιακά ερωτήματα, διατηρώντας υψηλό καλλιτεχνικό επίπεδο με γλώσσα κατανοητή και όχι λαϊκίστικη.

Παρότι η στρατηγική απέφυγε συνειδητά τα εύκολα «blockbusters» χάριν της ουσίας, το ΕΜΣΤ προετοιμάζει πλέον το έδαφος για μεγάλα διεθνή αφιερώματα, έχοντας ήδη ανακοινώσει τη μεγάλη αναδρομική έκθεση του κορυφαίου Νοτιοαφρικανού καλλιτέχνη Ουίλιαμ Κέντριτζ για το καλοκαίρι του 2027.