Ελλάδα – ΗΠΑ: Ανανεώθηκε το Μνημόνιο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς έως το 2031

Σε μια κίνηση στρατηγικής σημασίας για τη διαφύλαξη του ιστορικού πλούτου της χώρας, η Ελλάδα και οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν στην ανανέωση του διμερούς Μνημονίου Κατανόησης για την προστασία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Η συμφωνία υπεγράφη στην Αθήνα, στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ, παρατείνοντας την επιβολή αυστηρών εισαγωγικών περιορισμών σε αρχαιολογικό και εθνολογικό υλικό για μία ακόμη πενταετία, έως το 2031.

Το μνημόνιο υπέγραψαν η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και η υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδια για την Παιδεία και τον Πολιτισμό, Κάθριν Ντίλον, παρουσία της Αμερικανίδας Πρέσβεως στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Η ανανέωση αυτή επισφραγίζει τη στενή διμερή συνεργασία απέναντι στις διεθνείς προκλήσεις της αρχαιοκαπηλίας και της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων.

Απολογισμός και επιτυχία στους επαναπατρισμούς αρχαιοτήτων

Το Μνημόνιο, το οποίο βρίσκεται σε ισχύ από το 2011, έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικό στην πράξη. Μόνο κατά την πενταετή περίοδο εφαρμογής 2021-2026, κατέστη εφικτός ο επαναπατρισμός 425 πολιτιστικών αγαθών στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα 98 επιστράφηκαν άμεσα βάσει των διατάξεων της συμφωνίας. Επιπλέον, κομβικό ρόλο διαδραμάτισε η συνεργασία με τις αμερικανικές διωκτικές αρχές, όπως η πρόσφατη παράδοση 15 ελληνικών αρχαιοτήτων από την Εισαγγελία του Μανχάταν και την ειδική μονάδα Antiquities Trafficking Unit.

Όπως επεσήμανε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, το υπουργείο προγραμματίζει για την επόμενη χρονιά ειδική έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Εκεί θα εκτεθούν ορισμένα από τα σημαντικότερα επαναπατρισθέντα αντικείμενα από τις ΗΠΑ, πλαισιωμένα από δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για το διεθνές φαινόμενο της παράνομης διακίνησης θησαυρών.

Κοινές πολιτιστικές πρωτοβουλίες και οι Ολυμπιακοί του 2028

Πέρα από την καταστολή της αρχαιοκαπηλίας, η ατζέντα των συνομιλιών περιέλαβε ένα ευρύ φάσμα μελλοντικών πολιτιστικών συνεργασιών. Κεντρικό σημείο αποτέλεσε ο κοινός εορτασμός για την 250ή επέτειο από τη διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, με έμφαση στη διασύνδεση της Αμερικανικής και της Ελληνικής Επανάστασης, αλλά και στη σπουδαία συνεισφορά του αμερικανικού φιλελληνισμού.

Παράλληλα, τέθηκαν οι βάσεις για συνέργειες ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες το 2028. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδιάζει τον δανεισμό γλυπτών στο Μουσείο Getty, συμβάλλοντας ενεργά στη συγκρότηση μιας σύγχρονης Πολιτιστικής Ολυμπιάδας.

Της επίσημης υπογραφής προηγήθηκε διευρυμένη συνάντηση εργασίας στο πλαίσιο της θεματικής «People-to-People», με τη συμμετοχή της υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων Σοφίας Ζαχαράκη και του αναπληρωτή υπουργού Αθλητισμού Γιάννη Βρούτση. Η συνάντηση διεξήχθη σε εξαιρετικό κλίμα, επισφραγίζοντας την κοινή βούληση Αθήνας και Ουάσιγκτον για περαιτέρω εμβάθυνση των δεσμών στους τομείς του πολιτισμού, της παιδείας και του αθλητισμού.