Κλιματική κρίση: Πάνω από 11,3 τρισεκατομμύρια τόνοι πάγου εξαφανίστηκαν από Γροιλανδία και Ανταρκτική από το 1979

Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η διεθνής επιστημονική κοινότητα μετά τη δημοσίευση μίας από τις πιο ολοκληρωμένες μελέτες για την κατάσταση των πολικών πάγων. Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Scientific Data, περισσότεροι από 11,3 τρισεκατομμύρια τόνοι πάγου έχουν χαθεί από τις παγετωνικές καλύψεις της Γροιλανδίας και της Ανταρκτικής από το 1979 μέχρι σήμερα, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής.

Για να γίνει αντιληπτή η κλίμακα της απώλειας, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη ποσότητα πάγου θα ήταν αρκετή για να καλύψει ολόκληρη την ηπειρωτική έκταση των Ηνωμένων Πολιτειών με ένα στρώμα πάγου πάχους 1,5 μέτρου. Ο λιωμένος αυτός όγκος μεταφράζεται σε σχεδόν 11,3 τετράκις εκατομμύρια λίτρα νερού, συμβάλλοντας στην άνοδο της παγκόσμιας στάθμης των θαλασσών κατά περίπου 3,1 εκατοστά μέσα στις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.

Ο υποθαλάσσιος μηχανισμός διάβρωσης και η απειλή των πλημμυρών

Ένα από τα πλέον ανησυχητικά πορίσματα της έρευνας αφορά τον τρόπο με τον οποίο επιτελείται η τήξη. Σε αντίθεση με την κοινή αντίληψη, τα πέντε έκτα της απώλειας πάγου δεν οφείλονται αποκλειστικά στις υψηλές θερμοκρασίες της ατμόσφαιρας, αλλά στα θερμότερα ωκεάνια ύδατα. Τα θερμά ρεύματα διαβρώνουν τους παγετώνες από τη βάση και τα πλευρά τους καθώς αυτοί ρέουν προς τη θάλασσα.

Όπως επισημαίνει ο Ερίκ Ρινιό, ειδικός παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ιρβάιν και συνερευνητής της μελέτης, οι πολικές περιοχές καταρρέουν ταχύτερα από ποτέ, εντείνοντας την ευαλωτότητα των παράκτιων υποδομών παγκοσμίως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο παγετώνας Γιακομπσχάβν στη Γροιλανδία, ο οποίος υποχωρεί πλέον με ρυθμό που αγγίζει έως και τα 50 μέτρα την ημέρα.

Η επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, Ινές Οτοσάκα από το Πανεπιστήμιο Northumbria, τονίζει ότι ακόμη και απειροελάχιστες μεταβολές έχουν ολέθριες συνέπειες. Κάθε επιπλέον τρίτο του εκατοστού στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας θέτει 2 έως 3 εκατομμύρια περισσότερους ανθρώπους αντιμέτωπους με σοβαρές ετήσιες πλημμύρες.

Δορυφορικά δεδομένα δεκαετιών και ο κίνδυνος των «σημείων καμπής»

Η συγκεκριμένη έρευνα κατέστη δυνατή χάρη στη συνεργασία επιστημόνων υπό τον συντονισμό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και τη συνδυαστική ανάλυση ιστορικών δορυφορικών δεδομένων της NASA, τα οποία επέτρεψαν την αναδρομή έως το 1972 για τη Γροιλανδία και το 1979 για την Ανταρκτική.

Τα δεδομένα αποκαλύπτουν ότι, ενώ οι πάγοι παρέμεναν σχετικά σταθεροί κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, η τήξη κλιμακώθηκε από τη δεκαετία του 1990 και εκτοξεύτηκε μετά το 2010. Παρά μια πρόσκαιρη επιβράδυνση μεταξύ 2020 και 2023 λόγω αυξημένων χιονοπτώσεων στην Ανατολική Ανταρκτική, οι μετρήσεις δείχνουν ότι η επιταχυνόμενη πορεία απώλειας έχει ήδη επανέλθει.

«Οι αλλαγές αυτές ακολουθούν την υπερθέρμανση του πλανήτη με χρονική υστέρηση δεκαετιών, πράγμα που σημαίνει ότι θα συνεχιστούν ακόμη κι αν επιτευχθεί άμεση ανάσχεση των εκπομπών», υπογράμμισε ο συνερευνητής Άντριου Σέπερντ. Οι επιστήμονες προειδοποιούν πλέον ανοιχτά για τον κίνδυνο ενεργοποίησης μη αναστρέψιμων «σημείων καμπής» (tipping points), τα οποία θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά τη γεωγραφία των ακτών του πλανήτη.