Στεγαστική κρίση: «Φρένο» στις βραχυχρόνιες μισθώσεις από την Κομισιόν – Τι αλλάζει για Airbnb, κλειστά ακίνητα και εξοχικά

Σε μια αποφασιστική κίνηση για την αντιμετώπιση της οξύτατης στεγαστικής κρίσης που πλήττει τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά προχωρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θέτοντας ένα σαφές και νομικά θωρακισμένο πλαίσιο περιορισμών για τις βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις, τις δεύτερες κατοικίες και τα κλειστά ακίνητα. Με τη δραστηριότητα σε πλατφόρμες όπως η Airbnb να καταγράφει άλμα της τάξης του 93% μεταξύ 2018 και 2024, η πίεση στα αστικά κέντρα και τις τουριστικές ζώνες έχει φτάσει σε οριακό σημείο, συρρικνώνοντας το απόθεμα για μόνιμη στέγαση και εκτοξεύοντας τα ενοίκια στα ύψη.

Ευρωπαϊκή ομπρέλα και νομική ασφάλεια για τοπικές παρεμβάσεις

Μέχρι σήμερα, πολλές ευρωπαϊκές πόλεις –από τη Μαδρίτη έως το Ζάγκρεμπ– επιχειρούσαν να επιβάλουν περιορισμούς, προσκρούοντας συχνά σε νομικές αβεβαιότητες και προσφυγές σχετικά με τη συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η νέα πρωτοβουλία των Βρυξελλών έρχεται να λειτουργήσει ως κοινός οδηγός, παρέχοντας στα κράτη-μέλη και τις περιφερειακές αρχές τη νομική ασφάλεια που χρειάζονται για να εφαρμόσουν στοχευμένα μέτρα προστασίας της προσιτής κατοικίας.

Όπως επεσήμανε ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, η πρόσβαση στη στέγαση συνδέεται άρρηκτα με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τονίζοντας την ανάγκη να αξιοποιηθεί άμεσα το υφιστάμενο κτηριακό απόθεμα. Από την πλευρά της, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Τερέσα Ριμπέρα, υπογράμμισε ότι η παρέμβαση των δημόσιων αρχών καθίσταται αναγκαία όταν η ελεύθερη αγορά αποτυγχάνει να εξασφαλίσει οικονομικά προσιτή στέγη στους πολίτες.

Ορισμός περιοχών υπό πίεση και αυστηροί κανόνες για το Airbnb

Κεντρικό πυλώνα των νέων ρυθμίσεων αποτελεί η εισαγωγή κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας για τον καθορισμό των «περιοχών υπό στεγαστική πίεση». Ο χαρακτηρισμός αυτός θα βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, όπως η αναλογία τιμών αγοράς ή ενοικίασης προς το μέσο εισόδημα, καθώς και η γενικότερη διαθεσιμότητα ακινήτων.

Στις ζώνες αυτές, οι τοπικές αρχές αποκτούν το δικαίωμα να επιβάλουν περιορισμούς σε χρήσεις που αποστερούν κατοικίες από τον μόνιμο πληθυσμό. Ειδικότερα για πλατφόρμες τύπου Airbnb, οι περιορισμοί θα ενεργοποιούνται όταν αποδεικνύεται ότι η δραστηριότητα αυτή επηρεάζει αρνητικά τη διαθεσιμότητα ή τις τιμές των ακινήτων για διάστημα τουλάχιστον τριών ετών και εφόσον δεν επαρκούν ηπιότερα μέτρα. Παράλληλα, ενισχύεται η εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού για την υποχρεωτική καταχώριση και την άμεση αφαίρεση μη συμμορφούμενων αγγελιών.

Τι ισχύει για δεύτερες κατοικίες και κενά διαμερίσματα

Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στον τουρισμό, αλλά επεκτείνεται και στη διαχείριση των κενών ή αχρησιμοποίητων ακινήτων, καθώς και των δευτερευουσών κατοικιών. Στόχος είναι να δημιουργηθούν κίνητρα και ρυθμιστικές προϋποθέσεις ώστε τα κλειστά διαμερίσματα να επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση.

Προκειμένου να διασφαλιστούν τα δικαιώματα των ιδιοκτητών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει ότι τα μέτρα δεν θα έχουν αναδρομική ισχύ, ενώ θα προβλεφθούν επαρκείς μεταβατικές περίοδοι προσαρμογής, διασφαλίζοντας την ισορροπία ανάμεσα στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας και το κοινωνικό αγαθό της στέγασης.