Στενά του Ορμούζ: Ιράν και Ομάν σχεδιάζουν προσωρινό διάδρομο ναυσιπλοΐας και αποναρκοθέτηση

Σε μια κρίσιμη διπλωματική και επιχειρησιακή πρωτοβουλία για τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας ενεργειακής ροής προχωρούν το Ιράν και το Ομάν. Οι δύο χώρες εξετάζουν ένα δομημένο πλαίσιο συνεργασίας με στόχο τη δημιουργία ενός προσωρινού διαδρόμου ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και την υλοποίηση ενός κοινού σχεδίου αποναρκοθέτησης. Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση στις αυξανόμενες ανησυχίες για την ασφάλεια των εμπορικών πλοίων σε ένα από τα πιο νευραλγικά και γεωπολιτικά ευαίσθητα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, όπου οι πρόσφατες εντάσεις έχουν αυξήσει κατακόρυφα τους κινδύνους για το διεθνές εμπόριο.

Το σχέδιο δύο αξόνων για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ

Οι πρόσφατες συνομιλίες στην Τεχεράνη μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσάιντι, και του Ιρανού ομολόγου του, Αμπάς Αραγτσί, επικεντρώθηκαν σε ένα «πλαίσιο κατά στάδια». Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση των δύο πλευρών, η πρόταση αυτή βασίζεται σε δύο κεντρικούς πυλώνες: τη χάραξη ενός κοινού, προσωρινού θαλάσσιου διαδρόμου και τη διεξαγωγή κοινών επιχειρήσεων για τον καθαρισμό της περιοχής από θαλάσσιες νάρκες. Όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελεί την καταλληλότερη βάση για την άμεση επανέναρξη της ασφαλούς ναυσιπλοΐας.

Ωστόσο, η διπλωματική ηγεσία του Ομάν ξεκαθάρισε ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν αποτελεί ακόμη μια οριστική ή μόνιμη λύση, αλλά ένα πρώτο, αναγκαίο βήμα. Οι συνομιλίες αναμένεται να συνεχιστούν άμεσα σε επίπεδο τεχνικών κλιμακίων, προκειμένου να καθοριστούν οι ακριβείς γεωγραφικές συντεταγμένες του διαδρόμου, οι επιχειρησιακές λεπτομέρειες της αποναρκοθέτησης και οι όροι ασφαλούς διέλευσης. Ο Μπαντρ Αλμπουσάιντι εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι οι επίσημες ανακοινώσεις για την εφαρμογή του προσωρινού διαδρόμου θα γίνουν σύντομα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο μόνιμη διευθέτηση στο μέλλον.

Η γεωπολιτική σημασία των Στενών και ο σταθεροποιητικός ρόλος του Ομάν

Η σημασία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια οικονομία είναι καθοριστική. Πριν από την τρέχουσα κρίση, από το στενό αυτό πέρασμα διερχόταν περίπου το 20% των παγκόσμιων ημερήσιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οποιαδήποτε αστάθεια ή απειλή στην περιοχή προκαλεί άμεσες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και αυξάνει κατακόρυφα τα ασφάλιστρα των πλοίων. Το Μουσκάτ, ακολουθώντας την παραδοσιακή του πολιτική ως ουδέτερος διαμεσολαβητής στην περιοχή του Κόλπου, επιχειρεί για ακόμη μία φορά να λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας, προκρίνοντας πρακτικές λύσεις ασφαλείας πριν από την αναζήτηση μιας συνολικότερης πολιτικής συμφωνίας.

Η πρωτοβουλία αυτή αναπτύσσεται σε ένα ιδιαίτερα εύθραυστο περιβάλλον. Μόλις ελάχιστα εικοσιτετράωρα πριν από τις συνομιλίες, η Τεχεράνη είχε απευθύνει αυστηρές προειδοποιήσεις προς δεκάδες δεξαμενόπλοια για πιθανές κατασχέσεις φορτίων σε περίπτωση παραβίασης των ιρανικών κανόνων διέλευσης. Παράλληλα, η αναφορά σε παλαιότερες προειδοποιήσεις της αμερικανικής πλευράς υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με την παρουσία ναρκών στα Στενά, υπογραμμίζει τον διαχρονικά εκρηκτικό χαρακτήρα της περιοχής. Η επιτυχία των τεχνικών διαβουλεύσεων μεταξύ Ιράν και Ομάν θα κρίνει αν αυτός ο προσωρινός μηχανισμός θα μπορέσει να αποτρέψει μια νέα κλιμάκωση και να εγγυηθεί την απρόσκοπτη λειτουργία της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.