Τουρκία: Θεσμοθετεί με νόμο τη «Γαλάζια Πατρίδα» – Οι σχεδιασμοί της Άγκυρας για Αιγαίο, ΑΟΖ και «γκρίζες ζώνες»

Σε μια κίνηση μείζονος γεωπολιτικής σημασίας προσανατολίζεται η Άγκυρα, επιχειρώντας να μετουσιώσει το αναθεωρητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε επίσημο νόμο του τουρκικού κράτους. Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) βρίσκεται στην τελική ευθεία για την κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου νομοθετικού πλαισίου, το οποίο επιδιώκει να κατοχυρώσει νομικά τις τουρκικές διεκδικήσεις στις θαλάσσιες ζώνες του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.

Το χρονοδιάγραμμα και οι βασικοί άξονες της νομοθετικής πρωτοβουλίας

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε ο ανταποκριτής του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλης Κωστίδης, και επιβεβαιώνουν δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου, η τουρκική κυβέρνηση καταρτίζει έναν συνολικό νόμο για τις θαλάσσιες περιοχές όπου η χώρα διαθέτει ακτογραμμή. Στόχος του σχεδίου είναι η νομική θωράκιση αυτού που η Άγκυρα περιγράφει ως «προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων και των εθνικών συμφερόντων» της στις θάλασσες.

Όπως επισημαίνει το ειδησεογραφικό δίκτυο Haberturk, η επεξεργασία του κειμένου αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του Νοεμβρίου, με την τουρκική κυβέρνηση να σχεδιάζει την κατάθεσή του στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους. Με τη ρύθμιση αυτή, επιχειρείται να θεσπιστούν εσωτερικοί κανόνες για την έκταση, την οριοθέτηση αλλά και την άσκηση δικαιοδοσίας της Τουρκίας στις εν λόγω θαλάσσιες περιοχές.

Απόλυτος έλεγχος στην ΑΟΖ και καθεστώς ειδικών αδειοδοτήσεων

Κομβικό σημείο του σχεδιαζόμενου νομοσχεδίου αποτελεί η ρύθμιση των τουρκικών χωρικών υδάτων, καθώς και ένα ειδικό, αυστηρό πλαίσιο για τις δραστηριότητες εντός της θαλάσσιας περιοχής που η Άγκυρα διεκδικεί ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ). Σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις, κάθε είδους οικονομική, ερευνητική, περιβαλλοντική ή επιστημονική δραστηριότητα θα υπόκειται εφεξής σε υποχρεωτική άδεια από τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.

Το καθεστώς αυτό δεν θα περιορίζεται μόνο στη θαλάσσια επιφάνεια και τη στήλη του ύδατος, αλλά θα επεκτείνεται ρητά στον βυθό και το υπέδαφος των συγκεκριμένων ζωνών. Με τον τρόπο αυτό, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα de jure για την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων σε περιοχές όπου δεν υφίσταται οριοθέτηση βάσει του Διεθνούς Δικαίου.

Επαναφορά του αφηγήματος περί «γκρίζων ζωνών» και βραχονησίδων

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πρόβλεψη για την ένταξη διατάξεων που αφορούν τον νομικό ορισμό και το καθεστώς των βραχονησίδων. Η Άγκυρα επιχειρεί να ενσωματώσει στο νομοθέτημα τη δική της, επιλεκτική ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, επαναφέροντας ουσιαστικά στο προσκήνιο τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο Πέλαγος.

Η προσπάθεια νομικής αποτύπωσης του καθεστώτος των βραχονησίδων συνιστά σαφή απόπειρα αμφισβήτησης της ελληνικής κυριαρχίας σε νησιά και νησίδες, διαμορφώνοντας ένα δυνητικά επικίνδυνο πλαίσιο τριβών. Παρότι το νομοσχέδιο βρίσκεται ακόμα σε στάδιο επεξεργασίας και δεν έχει εισαχθεί επισήμως στο κοινοβούλιο, η πρωτοβουλία καταδεικνύει την πρόθεση της τουρκικής ηγεσίας να παγιώσει τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εσωτερικό νομικό οπλοστάσιο της χώρας.