Στέφανος Μάνος: Το άγνωστο σχέδιο για σιδηρόδρομο στη Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου

Η συζήτηση γύρω από τις μεγάλες υποδομές της χώρας και τη στρατηγική ανάπτυξη της περιφέρειας συχνά επαναφέρει στο προσκήνιο οράματα του παρελθόντος που, αν είχαν υλοποιηθεί, θα είχαν αλλάξει τον συγκοινωνιακό χάρτη της Ελλάδας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το σχέδιο του Στέφανου Μάνου από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 για την ενσωμάτωση σιδηροδρομικής γραμμής στη Γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, μια ιδέα που θα συνέδεε κρίσιμα τη Δυτική Ελλάδα με το υπόλοιπο εθνικό δίκτυο.

Πίσω στο 1991, ο Στέφανος Μάνος, υπηρετώντας ως υπουργός Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, προκήρυξε τον διεθνή διαγωνισμό για τη μόνιμη ζεύξη του Ρίου με το Αντίρριο. Στους βασικούς όρους του διαγωνισμού περιλαμβανόταν η απαίτηση προς τους υποψήφιους επενδυτές να υποβάλουν δεσμευτική προσφορά και για τη δημιουργία υποδομής διέλευσης σιδηροδρομικής γραμμής. Η προοπτική αυτή αποσκοπούσε στην άρση της απομόνωσης της Ηπείρου και της Δυτικής Ελλάδας, περιοχών που αντιμετώπιζαν παραδοσιακά υψηλά ποσοστά ανεργίας, περιορισμένη βιομηχανική ανάπτυξη και ελλείψεις σε βασικές μεταφορικές υποδομές.

Η μοναδική υποψήφια κοινοπραξία, η γαλλική Vinci, αποδέχθηκε αρχικά την πρόκληση, αξιολογώντας θετικά το στρατηγικό πλάνο. Οι διαδικασίες προχώρησαν και τον Δεκέμβριο του 1993, λίγο μετά την αλλαγή πολιτικής ηγεσίας στη χώρα, κατατέθηκαν οι τελικές δεσμευτικές προσφορές από τους Γάλλους, οι οποίοι παρουσίασαν ένα τεχνικά άρτιο και σύγχρονο σχέδιο.

Ωστόσο, παρά το αρχικό ενδιαφέρον και τις ευνοϊκές προϋποθέσεις, το σκέλος της σιδηροδρομικής διασύνδεσης έμεινε τελικά στα χαρτιά. Οι πολιτικές εξελίξεις και η αλλαγή προτεραιότητων από τις επόμενες κυβερνήσεις οδήγησαν στην απενεργοποίηση της σιδηροδρομικής προοπτικής, με τη γέφυρα να κατασκευάζεται αποκλειστικά για οδική χρήση. Ο Στέφανος Μάνος, βλέποντας το έργο να κινδυνεύει να χάσει τον πολυτροπικό του χαρακτήρα, επιχείρησε να κινητοποιήσει την κοινή γνώμη και την κυβέρνηση της εποχής, περιοδεύοντας στην Αχαΐα και την Αιτωλοακαρνανία.

Σήμερα, δεκαετίες μετά την ολοκλήρωση ενός από τα σημαντικότερα έργα υποδομής της σύγχρονης Ελλάδας, το ζήτημα της σιδηροδρομικής σύνδεσης της Δυτικής Ελλάδας παραμένει επίκαιρο. Η ιστορία του διαγωνισμού του 1991 αναδεικνύει διαχρονικές παθογένειες στον σχεδιασμό των μεγάλων δημοσίων έργων, υπενθυμίζοντας πως οι μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές ευκαιρίες συχνά χάνονται λόγω έλλειψης διακομματικής συνέχειας.