Αφγανιστάν: Πώς οι Ταλιμπάν επαναπροσδιορίζουν τις διεθνείς σχέσεις τους πέντε χρόνια μετά την εξουσία

Πέντε χρόνια μετά την αστραπιαία κατάληψη της εξουσίας στην Καμπούλ στις 15 Αυγούστου 2021, το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν καταφέρνει σταδιακά να εξασφαλίσει διπλωματική ορατότητα και να ενισχύσει τους παγκόσμιους και περιφερειακούς δεσμούς του. Παρά τις συνεχιζόμενες και έντονες διεθνείς επικρίσεις για τις σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ιδίως των δικαιωμάτων των γυναικών, οι μεγάλες δυνάμεις και τα γειτονικά κράτη επιδεικνύουν μια ολοένα αυξανόμενη προθυμία για στενότερη συνεργασία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ρωσία, η οποία προχώρησε στην αναγνώριση της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, υπογράφοντας μάλιστα συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας. Η Άννα Μπορτσέφσκαγια, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Ουάσινγκτον, επισημαίνει ότι η Μόσχα επιδιώκει γεωπολιτική επιρροή σε μια στρατηγικής σημασίας περιοχή, εκμεταλλευόμενη το κενό που υπήρχε.

Παράλληλα, η περιφερειακή διπλωματία γνωρίζει μεγάλη κινητικότητα. Αξιωματούχοι από χώρες όπως το Τατζικιστάν, το Τουρκμενιστάν, το Κιργιστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Καζακστάν έχουν επισκεφθεί το Αφγανιστάν, αναζητώντας νέες εμπορικές οδούς και οικονομικές συμφωνίες. Την ίδια στιγμή, χώρες όπως η Ινδία, το Κατάρ, η Κίνα και το Ιράν διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τους αξιωματούχους του Ισλαμικού Εμιράτου.

Ο Σιβάμ Σεκουαβάτ από το Ίδρυμα Έρευνας Observer στο Δελχί τονίζει ότι οι Ταλιμπάν θεωρούνται πλέον απαραίτητοι παράγοντες για τα περιφερειακά δρώμενα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, το καθεστώς αντιμετωπίζει κάθε επαφή ως μια σημαντική διπλωματική νίκη που ενισχύει τη νομιμοποίησή του στη διεθνή σκακιέρα.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν, Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ, δήλωσε ότι το καθεστώς επιδιώκει σχέσεις με ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, δίνοντας ωστόσο ιδιαίτερη έμφαση στα γειτονικά κράτη λόγω των στενών οικονομικών δεσμών και συμφερόντων.

Ωστόσο, ανθρωπιστικές οργανώσεις, όπως το Παρατηρητήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch – HRW), εκφράζουν έντονες ανησυχίες. Η Φερέστα Αμπάσι, ερευνήτρια του οργανισμού, αναγνωρίζει την ανάγκη εμπλοκής για την αντιμετώπιση της σοβαρής ανθρωπιστικής κρίσης, υπογραμμίζει όμως ότι η διεθνής κοινότητα οφείλει να στείλει ένα συνεπές μήνυμα: ότι η ουσιαστική πρόοδος στα δικαιώματα των γυναικών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για πλήρη κανονικοποίηση των σχέσεων.